جست‌وجو در شاهنامه

فرستاده‌ای جست بوزرجمهر

خردمند و شادان دل و خوب چهر

بیامد فرستادهٔ خوش منش

جوان وخردمندی و نیکوکنش

چنین گفت کای پرخرد مایه دار

چهل من درم هرمنی صدهزار

دگر آنک مغزش بود پرخرد

سوی ناسپاسی دلش ننگرد

خردمند و درویش زان هرک بود

به دلش اندرون شادمانی فزود

چو ایزد گشسب و دگر برزمهر

دبیر خردمند با فرّ و چهر

نماند آن زمان بر درش بخردی

همان رهنمائی و هم موبدی

خردمند شاهی و ما کهتریم

همی خویشتن موبدی نشمریم

فرستاده‌ای جست گرد و دبیر

خردمند و گویا و دانش‌پذیر

چو بی‌آزمایش نیابد خرد

سر مایهٔ کارها ننگرد

سپاهی خردمند و گرد و دلیر

سپهدار بیدار چون نرّه‌شیر

چنین داد پاسخ که لشکر ز راه

نخوانند باز ای خردمند شاه

ز پیش پدر تا در پهلوان

بیامد خردمند مرد جوان

من از خردگی رانده‌ام با سپاه

که ویران کنم لشکر ساوه شاه

چو من زینهاری بود ننگ تو

بدین خردگی کردم آهنگ تو

نشسته جهان‌دار با موبدان

همی‌گفت کای نامور بخردان

چو خراد برزین چنان دید گفت

که این پهلوان را خرد نیست جفت

بیک پر پشه ندارد خرد

ازیرا کسی را بکس نشمرد

تو راخشم با آشتی گر یکیست

خرد بی‌گمان نزد تواندکیست

عنان تگاور بدو داد وگفت

که با تو همیشه خرد باد جفت

چوبهرام گرد آن سیاوش نژاد

چوپیدا گشسب آن خردمند وراد

خردمند راگردیه نام بود

دلارام وانجام بهرام بود

قباد ارچه خردست گردد بزرگ

نیاریم در بیشهٔ شیر گرگ

خردمند شاهی چو نوشین روان

بهرمز بدی روز پیری جوان

مکن آز را برخرد پادشا

که دانا نخواند تو را پارسا

چنین گفت هرکو زراه خرد

بتیزی ز بی‌دانشی بگذرد

اگر خود نزادی خردمند مرد

ندیدی ز گیتی چنین گرم و سرد

دگر هرچ در مردمی در خورد

مر آن را پذیرنده باشد خرد

بدو گفت هرمزد ای پرخرد

همین روز سختی ز من بگذرد

مدان این زگستهم کاین ایزدیست

ز گفتار و کردار نابخردیست

دل تو بدین درد خرسند باد

همان با خرد نیز پیوند باد

هرآن مغز کو را خرد روشنست

زدانش یکی بر تنش جوشنست

چوپیدا شد این راز گردنده دهر

خرد را ببخشید بر چاربهر

چونیمی ازو بهرهٔ پادشاست

که فر و خرد پادشا را سزاست

مرا ز آشتی سودمندی بود

خرد بی‌گمان تاج بندی بود

ازین ننگ دارد خردمند مرد

به گرد درِ ناسپاسی مگرد

ز مغز تو بگسست روشن خرد

خنک نامور کو خرد پرورد

که دارد کفی راد وفر ونژاد

خردمند و روشن دل و پر ز داد

ندانم که بر تو چه خواهد رسید

که اندر دلت شد خرد ناپدید