کتابخانهٔ زندهٔ پژوهش تاریخی

مقالات تاریخی و پژوهشی

مقاله‌های تاریخی، پژوهش‌های مستند، یادداشت‌های تحلیلی و معرفی منابع را در آرشیو پارسیان دژ مطالعه و کاوش کنید.

ارسال مقاله
۹۷۳ مقاله ۲۳ حوزهٔ تاریخی ۵۴ سرچشمهٔ پژوهش ۳ بازبینی دبیر
مطالعه و کاوش

مقالات تاریخی و پژوهشی

۹۷۳ مقاله پیدا شد مرتب‌شده بر اساس تازه‌ترین
مشاوره شاه ایران با مشاورانش حکومت ساسانیان بازبینی دبیر

جنگ وَلَجَه؛ نبرد ساسانیان با اعراب مسلمان

جنگ وَلَجَه یکی از نبردهای مهم در جریان حملهٔ اعراب مسلمان به شاهنشاهی ساسانی بود که در سال ۶۳۳ میلادی، برابر با حدود ۱۲ هجری قمری در منطقهٔ عراق امروزی رخ داد.

جمال حسینی عضو پارسیان دژ · 1 روز پیش
مطالعه مقاله
جنگ مذار حکومت ساسانیان بازبینی دبیر

نبرد مذار، دومین تقابل مسلمانان با ساسانیان

جنگ مذار یکی از نبردهای آغازین سپاه مسلمانان با نیروهای وابسته به شاهنشاهی ساسانی بود که در جریان لشکرکشی مسلمانان به عراق، در دورهٔ خلافت ابوبکر، رخ داد. این نبرد پس از جنگ زنجیر و در ادامهٔ پیشروی نیروهای مسلمان در جنوب عراق اهمیت پیدا کرد.

جمال حسینی عضو پارسیان دژ · 2 روز پیش
مطالعه مقاله
جنگ زنجیر حکومت ساسانیان بازبینی دبیر

جنگ زنجیر (نخستین درگیری ساسانیان با اعراب)

جنگ زنجیر (ذات‌السلاسل)؛ نخستین نبرد مهم سپاه عرب مسلمان با ساسانیان جنگ زنجیر یکی از نبردهای آغازین میان شاهنشاهی ساسانی ایران و سپاه عرب مسلمان در جریان فتوحات عراق بود. این نبرد در حدود سال ۶۳۳ میلادی، برابر با سال ۱۲ هجری قمری، رخ داد. بر اساس گزارش‌های تاریخی، محل نبرد در نزدیکی اُبُلّه، در جنوب عراق امروزی، قرار داشت؛ هرچند دربارهٔ محل دقیق آن اختلاف نظر وجود دارد.

جمال حسینی عضو پارسیان دژ · 4 روز پیش
مطالعه مقاله
اولین گراف دانش خط میخی پارسی باستان ایران باستان

نخستین پایگاه دانش یکپارچهٔ خط میخیِ پارسی باستان، با همکاری علمی دانشگاه گوته فرانکفورت

توسعه‌یافته توسط شرکت دانش‌بنیان آریا هامان مهر پارسه، با بهره‌گیری از هوش مصنوعی‌های اختصاصی «زال» برای تحلیل شناختی و زبان‌شناختی و «هامان آوا» برای دسترسی صوتی؛ با استفادهٔ مجاز از داده‌های پیکرهٔ پارسی باستان TITUS و با سپاس از پروفسور یوست گیپرت، پروژهٔ TITUS، مشارکت‌کنندگان آن و دانشگاه گوته فرانکفورت

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 2 هفته پیش
مطالعه مقاله
artemis بانوان افتخار آفرین ایران زمین

آرتمیس یکم؛ بانوی دریاسالار ایران هخامنشی

بررسی ریشه نام آرتمیس (آرتمیز،آرتمیشیا،آرتمیژ) و معرفی این قهرمان دریاسالار ایرانی ریشه ی نام این بانو از واژه‌های ایرانی آرتا، آرت، آرته (از اوستایی یا پارسی کهن) که می‌تواند به بزرگ، خوب، پاک واژه‌شناسی شود، گرفته شده‌باشد. بنابر این واژه‌شناسی آرتمیس می‌تواند «بانوی پاک، بزرگ، ...» باشد. Anthon, ‎Charles. “Artemis”. In A Classical dictionary. Harper & Brothers. p.210. حتی در ویکیپدیا انگلیسی:# هم که به معرفی آرتمیس (الهه یونان باستان) که در اسطوره های یونانی آمده است ریشه نام این اسطوره را فا

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 ماه پیش
مطالعه مقاله
داریوش-بزرگ1 داریوش بزرگ

منش داریوش بزرگ در تسخیر کارتاژ، منع کردن قربانی‌کردن انسان و خوردن گوشت سگ

کارتاژ، شهری با خاستگاه فینیقی در ساحل تونس امروزی، از مراکز مهم تمدنی و بازرگانی جهان باستان بود. این شهر از سدهٔ ششم پیش از میلاد به قدرتی بزرگ در مدیترانه تبدیل شد و شبکهٔ گسترده‌ای از مناسبات اقتصادی و دریایی پدید آورد. ازاین‌رو، هنگام بررسی ارتباط احتمالی آن با هخامنشیان، باید کارتاژ را یک قدرت سیاسی و دریایی دانست، نه صرفاً شهری دورافتاده که در برابر سپاهی مهاجم تسلیم شده بود.

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 ماه پیش
مطالعه مقاله
ایران در دوران معاصر

اینبار قلب هیرکانی در رفسنجان می تپد!

جنگل‌های هیرکانی نوار سبزی از جنگل‌های پهن‌برگِ بسیار کهن‌اند که در دامنه‌های شمالی البرز و سواحل جنوبی و جنوب‌غربی خزر از شمال ایران تا جنوب‌شرق جمهوری آذربایجان کشیده شده‌اند. پیشینهٔ این جنگل‌ها به حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش و دورهٔ سوم زمین‌شناسی می‌رسد و بازماندهٔ جنگل‌های معتدلِ کهنی هستند که دوره‌های یخبندان را پشت سر گذاشته‌اند. "برگزاری نمایشگاه آبرنگ هیرکانی نقطه ته خط" همزمان با روز محیط بان و با حضور جمعی از هنرمندان، هنر دوستان و مسئولین شهرستانی همچون مهندس حسین رضایی فرماندار وی

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 11 ماه پیش
مطالعه مقاله
bozorgmehr حکومت ساسانیان

بزرگمهر بختگان در ایران باستان

بزرگمهر بختگان یکی از شخصیت‌های نامدار دورهٔ ساسانی است که در متون ادبی و تاریخی به عنوان وزیر خردمند خسرو اول انوشیروان شناخته می‌شود. منابع فارسی و عربی او را دارای خرد استثنایی و اندرزهای حکیمانه توصیف کرده‌اند. هرچند در فرهنگ عامهٔ ایران کمتر کسی را می‌توان یافت که نام بزرگمهر را نشنیده باشد، در محافل علمی دربارهٔ تاریخی بودن یا افسانه‌ای بودن این شخصیت اختلاف نظر وجود دارد. برخی پژوهشگران بزرگمهر را چیزی جز یک افسانه و ساختهٔ خیال نمی‌دانند و گروهی او را همان برزویهٔ طبیب (پزشک معروف خسرو ا

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 سال پیش
مطالعه مقاله
iran ایران باستان

دوگانهٔ «ایرانی و اَنیرانی»: بررسی تاریخی، مفهومی و ایدئولوژیک

دوگانهٔ «ایرانی و اَنیرانی» (ērān ud anērān) از مفاهیم بنیادینی است که در دورهٔ باستانی ایران، به‌ویژه عصر ساسانی، برای تفکیک خودی‌ها از غیرخودی‌ها به‌کار می‌رفت. این اصطلاحات به ترتیب به «ایرانی» (آریایی‌نژاد و مزدیسنا) و «ناایرانی» (غیربومی یا بیگانه، اغلب دشمن سیاسی/دینی) اشاره داشتند . ریشهٔ این دوگانه به گفتمان قومی-مذهبی ساسانی بازمی‌گردد که در آن هویت ایرانی با دین زرتشتی گره خورده و در برابر بیگانگان تعریف می‌شد. در این مقاله، با تکیه بر پژوهش‌های معتبر (از جمله دانشنامهٔ ایرانیکا و آثار

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 سال پیش
مطالعه مقاله
rakhsh-ai ایران در دوران معاصر

سامانه هوش مصنوعی ایرانی رخشای آموزش دیده با فرهنگ ایرانی

آشنایی با هوش مصنوعی ایرانی رخشای امروزه واژه «هوش مصنوعی» در محافل فناوری و رسانه‌ها به‌وفور شنیده می‌شود و ابزارهایی مانند ChatGPT توانسته‌اند توجه کاربران را به خود جلب کنند. اما اکنون دستیار هوش مصنوعی ایرانی «رخشای» معرفی شده که از سال ۱۳۹۹ با توسعهٔ موتور متن‌کاو «زال» شکل گرفته است. این سیستم در ۱ فروردین ۱۴۰۲ نسخهٔ آزمایشی خود را منتشر کرد و پس از انجام تست کنترل‌شده با حضور ۵۰۰ کاربر در ۲۷ فروردین همان سال، آمادهٔ خدمات‌رسانی شد. رخشای هشت ماه بعد در جشنوارهٔ رینوتکس ۲۰۲۳ تبریز به‌عنوان

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 سال پیش
مطالعه مقاله
alexanser حکومت هخامنشیان

نقد و بررسی سریال alexanser : the making of a god - تریلر زیرنویس فارسی

تریلر alexanser : the making of a god “Alexander: The Making of a God” یک مجموعه مستند شش قسمتی است که به زندگی الکساندر بزرگ، یکی از مشهورترین و موفق‌ترین فرماندهان نظامی تاریخ، می‌پردازد. این مجموعه داستان صعود او از تبعید در مقدونیه تا تبدیل شدن به “پادشاه پسر” و همچنین آرزوی بی‌پایان او برای فتح جهان را روایت می‌کند . بازیگران این مجموعه عبارتند از: باک بریتویت در نقش الکساندر میدو حمادا در نقش پادشاه داریوش جادران مالکوویچ به عنوان ژنرال پارمنیون کوشا انگلر در نقش اولمپیاس مستند “Alexander:

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 2 سال پیش
مطالعه مقاله