کتابخانهٔ زندهٔ پژوهش تاریخی

مقالات ایران باستان

مقاله‌ها، پژوهش‌ها و منابع تاریخی مرتبط با «ایران باستان» را در آرشیو پارسیان دژ مطالعه کنید.

ارسال مقاله
۹۶۹ مقاله ۲۳ حوزهٔ تاریخی ۱٬۶۶۳ منبع و ارجاع (لینک به مرجع دیگر) ۰ بازبینی دبیر
مطالعه و کاوش

مقالات ایران باستان

۷۲۷ مقاله پیدا شد مرتب‌شده بر اساس تازه‌ترین
انتخاب‌های فعال: ایران باستان پاک‌کردن همه
bozorgmehr حکومت ساسانیان
حکومت ساسانیانمقاله پژوهشی

بزرگمهر بختگان در ایران باستان

بزرگمهر بختگان یکی از شخصیت‌های نامدار دورهٔ ساسانی است که در متون ادبی و تاریخی به عنوان وزیر خردمند خسرو اول انوشیروان شناخته می‌شود. منابع فارسی و عربی او را دارای خرد استثنایی و اندرزهای حکیمانه توصیف کرده‌اند. هرچند در فرهنگ عامهٔ ایران کمتر کسی را می‌توان یافت که نام بزرگمهر را نشنیده باشد، در محافل علمی دربارهٔ تاریخی بودن یا افسانه‌ای بودن این شخصیت اختلاف نظر وجود دارد. برخی پژوهشگران بزرگمهر را چیزی جز یک افسانه و ساختهٔ خیال نمی‌دانند و گروهی او را همان برزویهٔ طبیب (پزشک معروف خسرو ا

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 ماه پیش
19 دقیقه مطالعه ۱۲ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۰
مطالعه مقاله
iran ایران باستان
ایران باستانمقاله پژوهشی

دوگانهٔ «ایرانی و اَنیرانی»: بررسی تاریخی، مفهومی و ایدئولوژیک

دوگانهٔ «ایرانی و اَنیرانی» (ērān ud anērān) از مفاهیم بنیادینی است که در دورهٔ باستانی ایران، به‌ویژه عصر ساسانی، برای تفکیک خودی‌ها از غیرخودی‌ها به‌کار می‌رفت. این اصطلاحات به ترتیب به «ایرانی» (آریایی‌نژاد و مزدیسنا) و «ناایرانی» (غیربومی یا بیگانه، اغلب دشمن سیاسی/دینی) اشاره داشتند . ریشهٔ این دوگانه به گفتمان قومی-مذهبی ساسانی بازمی‌گردد که در آن هویت ایرانی با دین زرتشتی گره خورده و در برابر بیگانگان تعریف می‌شد. در این مقاله، با تکیه بر پژوهش‌های معتبر (از جمله دانشنامهٔ ایرانیکا و آثار

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 ماه پیش
15 دقیقه مطالعه ۰ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۰
مطالعه مقاله
rakhsh-ai ایران در دوران معاصر
ایران در دوران معاصرمقاله پژوهشی

سامانه هوش مصنوعی ایرانی رخشای آموزش دیده با فرهنگ ایرانی

آشنایی با هوش مصنوعی ایرانی رخشای امروزه واژه «هوش مصنوعی» در محافل فناوری و رسانه‌ها به‌وفور شنیده می‌شود و ابزارهایی مانند ChatGPT توانسته‌اند توجه کاربران را به خود جلب کنند. اما اکنون دستیار هوش مصنوعی ایرانی «رخشای» معرفی شده که از سال ۱۳۹۹ با توسعهٔ موتور متن‌کاو «زال» شکل گرفته است. این سیستم در ۱ فروردین ۱۴۰۲ نسخهٔ آزمایشی خود را منتشر کرد و پس از انجام تست کنترل‌شده با حضور ۵۰۰ کاربر در ۲۷ فروردین همان سال، آمادهٔ خدمات‌رسانی شد. رخشای هشت ماه بعد در جشنوارهٔ رینوتکس ۲۰۲۳ تبریز به‌عنوان

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 1 سال پیش
11 دقیقه مطالعه ۷ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۰
مطالعه مقاله
alexanser حکومت هخامنشیان
حکومت هخامنشیانمقاله پژوهشی

نقد و بررسی سریال alexanser : the making of a god - تریلر زیرنویس فارسی

تریلر alexanser : the making of a god “Alexander: The Making of a God” یک مجموعه مستند شش قسمتی است که به زندگی الکساندر بزرگ، یکی از مشهورترین و موفق‌ترین فرماندهان نظامی تاریخ، می‌پردازد. این مجموعه داستان صعود او از تبعید در مقدونیه تا تبدیل شدن به “پادشاه پسر” و همچنین آرزوی بی‌پایان او برای فتح جهان را روایت می‌کند . بازیگران این مجموعه عبارتند از: باک بریتویت در نقش الکساندر میدو حمادا در نقش پادشاه داریوش جادران مالکوویچ به عنوان ژنرال پارمنیون کوشا انگلر در نقش اولمپیاس مستند “Alexander:

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 2 سال پیش
3 دقیقه مطالعه ۰ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱
مطالعه مقاله
mystic-iran آثار باستانی و ارزش های تاریخی
آثار باستانی و ارزش های تاریخیمقاله پژوهشی

مغان پارسی چه کسانی بودند ؟

مغان پارسی یا مغان ایرانی به افرادی اطلاق می‌شود که در دوران امپراتوری هخامنشی، ساسانی و بعضاً دوران اشکانی و پارتی به عنوان کاهنان زرتشتی به فعالیت‌های مذهبی، فرهنگی و اجتماعی می‌پرداختند. این افراد با تبلیغ دین زرتشتی و تدریس کتیبه‌ها و متون دینی، نقش بسیار مهمی در حفظ و انتقال دانش و فرهنگ پارسی به نسل‌های بعدی داشتند. مغان پارسی به عنوان کاهنان و حکمای ایرانی، مسئولیت‌هایی مانند تفسیر انجیل زرتشتی (آوستا)، برگزاری مراسم‌های دینی و جشن‌های مذهبی، انجام آیین‌های تشییع جنازه بر اساس سنت‌های زرت

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 3 سال پیش
5 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱۰
مطالعه مقاله
سازندگان-پاسارگاد خشایار شا بزرگ
خشایار شا بزرگمقاله پژوهشی

سازندگان پاسارگاد (مقبره کوروش بزرگ) که بودند ؟

سازندگان پاسارگاد سازندگان پاسارگاد از گواهی‌هایی که مورخان یونانی و رومی بر جای گذارده‌اند، مشخص است که ( پاسارگاد را بیشتر ساخته و پرداخته کورش بزرگ ) میدانسته‌اند. این نظریه به چند دلیل دیگر استوارتر می‌شود. اول؛ آرامگاه کورش بزرگ که ساخته خود او بود، چنان ارتباطی از نظر طراحی نقشه و کاربرد نماپردازی در میان باغ بزرگ پاسارگاد با کاخ‌های دروازه، اختصاصی و بار نشان می‌دهد که مشخص می‌شود طراح همه یکی بوده و آن کاخ‌ها هم نتیجه سلیقه کورش بزرگ بوده‌اند. دوم کتیبه سه زبانه عیلامی, پارسی باستان و اک

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 5 سال پیش
2 دقیقه مطالعه ۰ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۷
مطالعه مقاله
مقبره-کورش-بزرگ کوروش بزرگ (کوروش شناسی)
کوروش بزرگ (کوروش شناسی)مقاله پژوهشی

وصیت نامه کورش بزرگ + منبع

وصیت نامه کورش بزرگ در متون تاریخی وصیت نامه ای از کوروش بزرگ نقل کرده اند که سرشار از مفاهیم بالای انسانی است. شگفت آنکه بخش هایی از شاهنامه فردوسی شباهت عجیبی به این اندرز ها دارد. در این نوشتار به بررسی اندرز های پایانی کوروش بزرگ (با منابع) و شباهت های آن به بخش هایی از شاهنامه می پردازیم. اندرز های پایانی کوروش بزرگ در منابع مهم ترین منبعی که از اندرز های پایانی کوروش بزرگ سخن گفته است؛ «کورش نامه گرنفون» می باشد. نگاه کنیدبه: کوروش نامه گزنفون، دفتر ٨، بخش ٧ در روایت های منسوب به «کتزیاس»،

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 6 سال پیش
9 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۲۹
مطالعه مقاله
azri-baku حکومت ساسانیان
حکومت ساسانیانمقاله پژوهشی

یادگار عصر ساسانی در شمال جمهوری باکو، مجذوب کننده است

بخش آذری خبرگزاری اسپوتنیک گزارش جالبی از درختی هزار ساله که بر روی "سد بزرگ قفقاز" احداث شده در زمان خسرو انوشیروان، پادشاه ساسانی ایران زمین روییده است، منتشر کرد. به گزارش خبرگزاری اسپوتنیک، درخت هزار ساله " داغداغان" چند قرن پس از احداث " سد بزرگ قفقاز" ، بر روی این سد روییده و در این هزار سال چنان تنومند و باعظمت شده است که مشاهده آن ، هرانسانی را مجذوب خود می کند. " سد بزرگ قفقاز " در قرن ششم به دستور پادشاه ساسانی ایران زمین، خسرو انوشیروان ، مشهور به انوشیروان عادل در منطقه ای از جمهوری

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 7 سال پیش
3 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۶
مطالعه مقاله
iranian-nationalism2 آثار باستانی و ارزش های تاریخی
آثار باستانی و ارزش های تاریخیمقاله پژوهشی

ناسیونالیسم (ملی گرایی) ایرانی : تبارگرا یا دموکراتیک

ناسیونالیسم ایرانی: تبارگرا یا دموکراتیک بخشی از سرمقاله فصلنامه پویه، شماره 3 و 4، بهار و تابستان 1397: بی‌تردید پرداختن به ناسیونالیسم ایرانی کاری بس دشوار است. مهم‌ترین دشواری ناشی از رد پایی است که ایران در دنیای باستان دارد. ایران از معدود کشورهای جهان است که از دوران باستان برجای مانده و مردم این کشور سرگذشتی طولانی از خویشتن ایرانی خود روایت می‌کنند؛ آنها، هویت ملی دیرپایی را از گذشته‌ای دور حمل می‌کنند. تاریخ ثبت شده حاکی از آن است که از بیش از دو هزار سال پیش تا انقلاب 1357 ایران در اغ

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 8 سال پیش
3 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱۹
مطالعه مقاله
pic زرتشت پاک
زرتشت پاکمقاله پژوهشی

بگریز، دوستِ من، به تنهایی ات بگریز! چنین گفت زرتشت

بگریز، دوستِ من، به تنهایی ات بگریز! تو را از بانگِ بزرگ‌مردان کَر و از نیشِ خُردان زخمگین می‌بینم. جنگل و خرسنگ نیک می‌دانند که با تو چه‌گونه خاموش باید بود. دیگربار چونان درختی باش که دوست‌اش می‌داری؛ همان درختِ شاخه گستری که آرام و نیوشا بر دریا خمیده است. پایانِ تنهایی آغازِ بازار است؛ و آن جا که بازار آغاز می‌شود، همچنین آغاز هیاهوی بازیگرانِ بزرگ است و وِز وِزِ مگسان زهرآگین. در جهان بهترین چیزها را نیز ارجی نیست تا آنکه نخست کسی آنها را به نمایش گذارد. مردم این نمایشگران را «مردانِ بزرگ»

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 8 سال پیش
5 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱
مطالعه مقاله
unnamed آثار باستانی و ارزش های تاریخی
آثار باستانی و ارزش های تاریخیمقاله پژوهشی

کتاب چکیده تاریخ ایران از باستان تا پایان دوره قاجاربه

کتاب چکیده تاریخ ایران از باستان تا پایان دوره قاجاربه بازارآمد: هر قوم و ملتی که تاریخ اسلاف و نیاکان خویش و سبب ترقّی و تنزّل آن‌ها را نداند، مانند طفلی است که پدر خود را نشناسد و هر قوم که تاریخ اسلاف خود را در دست نداشته باشد، ممکن است به یک حادثه جزیی - چون اسناد و قباله‌های قومیّت و ملیّت آن در دست نیست- محو ونابودگردد. آشنایی با تاریخ کشورمان مقدمه ای لازم برای درک خلقیات مردم و شناخت زمینه های تحولات کنونی و سیر آن در آینده می باشد. نویسنده ی این کتاب با نگاهی از فراز تاریخ ایران، نکات ب

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 8 سال پیش
5 دقیقه مطالعه ۱ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱
مطالعه مقاله
800px-Map_achaemenid_empire_en-FILEminimizer کوروش بزرگ (کوروش شناسی)
کوروش بزرگ (کوروش شناسی)مقاله پژوهشی

دانستنیهای سلسله ی هخامنشیان

وسعت شاهنشاهی هخامنشی درفش هخامنشیان تاریخچه قوم پارس (هخامنشیان) پارسيان از جمله اقوام ايراني بودند كه در سرزمين پارس سكونت داشتند . آنان ده قبيله بودند مهمترين قبيله اين قوم "پاسارگاديان" بودند . هخامنشيان هم طايفه اي از اين قبيله به شمار مي آمدند. در كتيبه هاي آشوري از مردم پارس نيز ذكري به ميان آمده است . پارس ها در آغاز با مادها در دامنه كوههاي زاگرس زندگي مي كردند . بعدها به سرزمين پارس مهاجرت كردند و تابع دولت ماد شدند. کتیبه بیستون که در آن داریوش بزرگ اقداماتش را شرح داده است سربازان پا

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 8 سال پیش
11 دقیقه مطالعه ۶ ارجاع (لینک به مرجع دیگر)
۱۰
مطالعه مقاله