جست‌وجو در شاهنامه

که که را به که دارم و مه به مه

فراوان خرد باشدم روز به

ستون خرد داد و بخشایشست

در بخشش او را چو آرایشست

هران نامور کو ندارد خرد

ز تخت بزرگی کجا برخورد؟

سپاه آمد و موبد موبدان

هر آنکس که بود از رد و بخردان

چو بنشست بر گاه گفت ای ردان

بجویید رای و دل بخردان

فرستاده‌ای خواند شیرین‌زبان

خردمند و بیدار و روشن‌روان

ستون خرد بردباری بود

چو تندی کند تن به خواری بود

یکی پور بد سوفزا را گزین

خردمند و پاکیزه و بآفرین

از او ایمنی یافت جان قباد

ز گفتار آن پر خرد گشت شاد

چنین داد پاسخ کانوشه بدی

خرد را به گفتار توشه بدی

از این بستدی چیز و دادی بدان

فرو مانده بُد زان سخن بخردان

همی دیو پیچد سر بخردان

بباید نهاد این دو اندر میان

وگر بر خرد چیره گردد هوا

نخواهد به دیوانگی بر گوا

خردمند وز خوردنی بی‌نیاز

فزونی برین رنج و دردست و آز

که ما تاجداری به سر برده‌ایم

بداد و خرد رای پرورده‌ایم

خردمند و هشیار و با رای و شرم

سخن گفتنش خوب و آوای نرم

پسر کو ز راه پدر بگذرد

ستم‌کاره خوانیمش ار بی‌خرد

کسی کو ز بند خرد جسته بود

به زندان نوشین‌روان بسته بود

شبی خفته بد شاه نوشین روان

خردمند و بیدار و دولت جوان

فرستاده گفت ای خردمند مرد

مگر داند او گرد دانا مگرد

بدرگاه بر موبدان داشتی

ز هر دانشی بخردان داشتی

دلی پرخرد داشت و رای درست

ز گیتی به جز نیکنامی نجست

خردمند زان بد نه آگاه بود

که او را به درگاه بدخواه بود

ببردند خوان نزد نوشین‌روان

خردمند و بیدار هر دو جوان

خردمند خاقان بدان روزگار

همی دوستی جست با شهریار

سخنگوی مردی بجست از مهان

خردمند و گردیده گرد جهان

که با فر و برزست و بخش و خرد

همی راستی را خرد پرورد

من این نغز بازی به جای آورم

خرد را بدین رهنمای آورم

شکست بزرگ است بر موبدان

به در گاه و بر گاه و بر بخردان

بفرمود تا موبدان و ردان

برفتند با نامور بخردان

چنان پادشا گشته برهندوان

خردمند و بیدار و روشن‌روان

ز خردی نشایست گو بخت را

نه تاج و کمر بستن و تخت را

که این خرد کودک نداند سپاه

نه داد و نه خشم و نه تخت و کلاه

برفت آن شب و رای زد با ردان

بزرگان قنّوج با بخردان

چنین گفت زان پس بران بخردان

که‌ ای کاردیده ستوده ردان

به سال و خرد او ز ما مهترست

به دانش ز هر مهتری بهترست

که بس زود دید آن نشان نشیب

خردمند خامش بماند از نهیب

دگر باره پرسید زان پیشکار

که چون دارد آن کم خرد روزگار

خردمند ودژخیم باز آمدند

بر شاه گردن فراز آمدند

به ماه خجسته به خرداد روز

به نیک اختر و فال گیتی‌فروز

تو بیدار باش و جهاندار باش

خردمند و راد و بی‌آزار باش

بپرسیدم از مرد نیکو‌سخن

کسی کاو به سال و خرَد بُد کهن

بگفتش خرد را که بنیاد چیست

به‌شاخ و به‌برگ خرد شاد کیست

چنین داد پاسخ که هر کو خرد

بپرورد جان را همی‌پرورد

ز بیشی خرد را بود سودمند

همان بی‌خرد باشد اندر گزند