متن، خط و شاهد کتیبه‌ای

پیکرهٔ خواندنی کتیبه‌های پارسی باستان

کتیبه‌ها را بر پایهٔ شناسه، عنوان و محل جست‌وجو کنید و هر خط را همراه با نویسهٔ میخی، آوانویسی، رونویسی خوانشی و توضیح روش‌شناختی ببینید.

نسخهٔ عمومی
2026-08-15
کتیبه‌ها
۱۴۳
خطوط منتشرشده
۱٬۶۲۷
راهنمای کوتاه

این صفحه چیست؟

این‌جا مجموعه‌ای از کتیبه‌های پارسی باستان است. در صفحهٔ هر کتیبه، متن خط میخی، آوانویسی و ترجمه یا توضیح هر سطر را می‌بینید. برای شروع، یک کتیبه را انتخاب کنید یا واژه‌ای را جست‌وجو کنید.

نام و کد کتیبه: هر کارت ابتدا نام رایج فارسی و سپس نام دانشگاهی را نشان می‌دهد. کد کوتاه، مانند DB و XPh، شناسهٔ اصلی منبع است و دست‌نخورده می‌ماند تا جست‌وجو، پیوندها و ارجاع به سطرها با پژوهش‌های دیگر یکسان باشد.

توضیحات و منبع کارت: زیر نام، توضیح کوتاه و در صورت تأیید، فرمانروا، محل و دوره می‌آید. پیوند منبع به صفحهٔ همان رکورد در پیکرهٔ TITUS می‌رود. اگر برچسب «نیازمند بازبینی نام‌گذاری» دیدید، متن حذف نشده است؛ فقط نام تاریخی یا محل آن هنوز بدون حدس و با توضیح شفاف نمایش داده می‌شود.

فهرست کتیبه‌ها

کتیبه‌های منتشرشده

۱۴۳ کتیبه

XSdB ۲ خط

کتیبهٔ خشایارشا در شوش

Xerxes I, Susa (XSdB)

یکی از کتیبه‌های خشایارشا در شوش؛ شناسهٔ XSdB رکورد دقیق متن را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
محل
شوش
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XSdB خواندن کتیبه
XE ۲۰ خط

کتیبهٔ خشایارشا در گنج‌نامه (الوند)

Xerxes I, Elvend / Ganjnameh (XE)

کتیبهٔ خشایارشا در گنج‌نامه، بر دامنهٔ الوند؛ شناسهٔ XE برای ارجاع پژوهشی حفظ شده است.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
محل
گنج‌نامه، الوند (همدان)
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XE خواندن کتیبه
XV ۲۷ خط

کتیبهٔ خشایارشا در وان

Xerxes I, Van (XV)

کتیبهٔ خشایارشا در وان؛ شناسهٔ XV برای ارجاع پژوهشی حفظ شده است.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
محل
وان
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XV خواندن کتیبه
XH ۱ خط

کتیبهٔ خشایارشا در همدان

Xerxes I, Hamadan (XH)

کتیبهٔ خشایارشا در همدان؛ شناسهٔ XH برای ارجاع پژوهشی حفظ شده است.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
محل
همدان
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XH خواندن کتیبه
SXa ۲ خط

مهر خشایارشا، SXa

Xerxes I seal (SXa)

یکی از مهرنوشته‌های خشایارشا؛ حرف پایانیِ شناسهٔ SXa رکوردِ جداگانه را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: SXa خواندن کتیبه
SXb ۲ خط

مهر خشایارشا، SXb

Xerxes I seal (SXb)

یکی از مهرنوشته‌های خشایارشا؛ حرف پایانیِ شناسهٔ SXb رکوردِ جداگانه را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: SXb خواندن کتیبه
SXc ۲ خط

مهر خشایارشا، SXc

Xerxes I seal (SXc)

یکی از مهرنوشته‌های خشایارشا؛ حرف پایانیِ شناسهٔ SXc رکوردِ جداگانه را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: SXc خواندن کتیبه
SXd ۳ خط

قطعهٔ مهر خشایارشا، SXd

Fragmentary Xerxes I seal (SXd)

قطعهٔ ثبت‌شده از یک مهرنوشتهٔ خشایارشا؛ شناسهٔ SXd برای ارجاع دقیق به متن حفظ شده است.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

متنِ ثبت‌شده کوتاه یا آسیب‌دیده است؛ این عنوان تنها گونهٔ اثر و نامِ موجود در متن را بیان می‌کند.

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: SXd خواندن کتیبه
XVsa ۱ خط

کتیبهٔ گلدان خشایارشا، XVsa

Xerxes I vase inscription (XVsa)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ خشایارشا؛ شناسهٔ XVsa رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XVsa خواندن کتیبه
XVsb ۱ خط

کتیبهٔ گلدان خشایارشا، XVsb

Xerxes I vase inscription (XVsb)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ خشایارشا؛ شناسهٔ XVsb رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XVsb خواندن کتیبه
XVsc ۱ خط

کتیبهٔ گلدان خشایارشا، XVsc

Xerxes I vase inscription (XVsc)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ خشایارشا؛ شناسهٔ XVsc رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XVsc خواندن کتیبه
XVsaff. ۱ خط

قطعهٔ کتیبهٔ گلدان خشایارشا، XVsaff.

Fragmentary Xerxes I vase inscription (XVsaff.)

قطعه یا ادامهٔ ثبت‌شده از کتیبهٔ گلدانِ خشایارشا؛ شناسهٔ XVsaff. صورت ارجاعیِ پیکره است.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

پسوندِ این شناسه در فهرست منبع نشان‌دهندهٔ بخش یا ادامهٔ متن است؛ برای پرهیز از یکی دانستنِ قطعات، نامِ مستقلِ ساختگی افزوده نشده است.

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XVsaff. خواندن کتیبه
XVsbff. ۱ خط

قطعهٔ کتیبهٔ گلدان خشایارشا، XVsbff.

Fragmentary Xerxes I vase inscription (XVsbff.)

قطعه یا ادامهٔ ثبت‌شده از کتیبهٔ گلدانِ خشایارشا؛ شناسهٔ XVsbff. صورت ارجاعیِ پیکره است.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

پسوندِ این شناسه در فهرست منبع نشان‌دهندهٔ بخش یا ادامهٔ متن است؛ برای پرهیز از یکی دانستنِ قطعات، نامِ مستقلِ ساختگی افزوده نشده است.

فرمانروا
خشایارشا
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد
TITUS: XVsbff. خواندن کتیبه
4.9.3. ۱ خط

شاهدِ دارای نامِ خشایارشا، شمارهٔ SSAI 4.9.3.

Xerxes-named unsigled text, SSAI 4.9.3.

متنی بی‌سیگلوم در فهرست TITUS که با شمارهٔ 4.9.3. از ترتیبِ SSAI عرضه شده است؛ نام خشایارشا در متن یا بخشِ ثبت‌شده دیده می‌شود، اما محلِ کتیبه در این کاتالوگ حدس زده نمی‌شود.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

TITUS متن‌های بی‌سیگلوم را با شمارهٔ SSAI مرتب می‌کند. این شماره نام تاریخی یا محلِ اثر نیست.

TITUS: 4.9.3. خواندن کتیبه
4.9.4. ۱ خط

شاهدِ دارای نامِ خشایارشا، شمارهٔ SSAI 4.9.4.

Xerxes-named unsigled text, SSAI 4.9.4.

متنی بی‌سیگلوم در فهرست TITUS که با شمارهٔ 4.9.4. از ترتیبِ SSAI عرضه شده است؛ نام خشایارشا در متن یا بخشِ ثبت‌شده دیده می‌شود، اما محلِ کتیبه در این کاتالوگ حدس زده نمی‌شود.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

TITUS متن‌های بی‌سیگلوم را با شمارهٔ SSAI مرتب می‌کند. این شماره نام تاریخی یا محلِ اثر نیست.

TITUS: 4.9.4. خواندن کتیبه
4.11. ۲ خط

شاهدِ دارای نامِ خشایارشا، شمارهٔ SSAI 4.11.

Xerxes-named unsigled text, SSAI 4.11.

متنی بی‌سیگلوم در فهرست TITUS که با شمارهٔ 4.11. از ترتیبِ SSAI عرضه شده است؛ نام خشایارشا در متن یا بخشِ ثبت‌شده دیده می‌شود، اما محلِ کتیبه در این کاتالوگ حدس زده نمی‌شود.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

TITUS متن‌های بی‌سیگلوم را با شمارهٔ SSAI مرتب می‌کند. این شماره نام تاریخی یا محلِ اثر نیست.

TITUS: 4.11. خواندن کتیبه
4.12. ۵ خط

شاهدِ دارای نامِ خشایارشا، شمارهٔ SSAI 4.12.

Xerxes-named unsigled text, SSAI 4.12.

متنی بی‌سیگلوم در فهرست TITUS که با شمارهٔ 4.12. از ترتیبِ SSAI عرضه شده است؛ نام خشایارشا در متن یا بخشِ ثبت‌شده دیده می‌شود، اما محلِ کتیبه در این کاتالوگ حدس زده نمی‌شود.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

TITUS متن‌های بی‌سیگلوم را با شمارهٔ SSAI مرتب می‌کند. این شماره نام تاریخی یا محلِ اثر نیست.

TITUS: 4.12. خواندن کتیبه
A1I ۱ خط

کتیبهٔ اردشیر یکم، محل نامشخص

Artaxerxes I, unknown provenance (A1I)

کتیبهٔ اردشیر یکم با محلِ نگهداری یا کشفِ نامشخص در دادهٔ عمومی؛ شناسهٔ A1I برای ارجاع پژوهشی حفظ شده است.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
اردشیر یکم
محل
محل نامشخص
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۶۵ تا ۴۲۴ پیش از میلاد
TITUS: A1I خواندن کتیبه
AVsb ۱ خط

کتیبهٔ گلدانِ منسوب به اردشیر یکم، AVsb

Vase inscription attributed to Artaxerxes I (AVsb)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ منسوب به اردشیر یکم؛ شناسهٔ AVsb رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

انتسابِ این گروه از کتیبه‌های گلدان در پژوهش‌ها محتمل دانسته می‌شود؛ عنوان، انتساب را قطعی نشان نمی‌دهد.

فرمانروا
منسوب به اردشیر یکم
تاریخ/دوره
هخامنشی، سدهٔ پنجم پیش از میلاد
TITUS: AVsb خواندن کتیبه
AVsc ۱ خط

کتیبهٔ گلدانِ منسوب به اردشیر یکم، AVsc

Vase inscription attributed to Artaxerxes I (AVsc)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ منسوب به اردشیر یکم؛ شناسهٔ AVsc رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

انتسابِ این گروه از کتیبه‌های گلدان در پژوهش‌ها محتمل دانسته می‌شود؛ عنوان، انتساب را قطعی نشان نمی‌دهد.

فرمانروا
منسوب به اردشیر یکم
تاریخ/دوره
هخامنشی، سدهٔ پنجم پیش از میلاد
TITUS: AVsc خواندن کتیبه
AVsd ۱ خط

کتیبهٔ گلدانِ منسوب به اردشیر یکم، AVsd

Vase inscription attributed to Artaxerxes I (AVsd)

یکی از کتیبه‌های گلدانِ منسوب به اردشیر یکم؛ شناسهٔ AVsd رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

انتسابِ این گروه از کتیبه‌های گلدان در پژوهش‌ها محتمل دانسته می‌شود؛ عنوان، انتساب را قطعی نشان نمی‌دهد.

فرمانروا
منسوب به اردشیر یکم
تاریخ/دوره
هخامنشی، سدهٔ پنجم پیش از میلاد
TITUS: AVsd خواندن کتیبه
AVse ۱ خط

قطعهٔ کتیبهٔ گلدانِ منسوب به اردشیر یکم، AVse

Fragmentary vase inscription attributed to Artaxerxes I (AVse)

قطعهٔ ثبت‌شده از کتیبهٔ گلدانِ منسوب به اردشیر یکم؛ شناسهٔ AVse برای ارجاع دقیق به متن حفظ شده است.

نیازمند بازبینی نام‌گذاری

متن ناقص است و انتسابِ گروهِ گلدان‌ها نیز نیازمند بیان محتاطانه است.

فرمانروا
منسوب به اردشیر یکم
تاریخ/دوره
هخامنشی، سدهٔ پنجم پیش از میلاد
TITUS: AVse خواندن کتیبه
D2Sa ۳ خط

کتیبهٔ داریوش دوم در شوش، D2Sa

Darius II, Susa (D2Sa)

یکی از کتیبه‌های داریوش دوم در شوش؛ شناسهٔ D2Sa رکوردِ جداگانهٔ متن را مشخص می‌کند.

نام‌گذاری تأییدشده

فرمانروا
داریوش دوم
محل
شوش
تاریخ/دوره
هخامنشی، ۴۲۴ تا ۴۰۴ پیش از میلاد
TITUS: D2Sa خواندن کتیبه