شاهنامهٔ فردوسی دفترِ داستان و خرد

بخش ۲ - کشف شیوهٔ برافروختن آتش به دست هوشنگ و سابقهٔ جشن سده

بخش ۲ از ۳ ۱۵ بیت

فهرست بخش‌های این فصل

پیش از خواندنخلاصهٔ این بخش

خلاصهٔ منبع

این خلاصه برای آشنایی با داستان است و بخشی از شعر فردوسی نیست.

روزی هوشنگ‌شاه همراه با تنی چند از یارانش
از دامنه‌ی کوهی می‌گذشت که ناگهان موجودی عجیب و هولناک از دور نمایان شد؛ ماری
دراز، سیاه‌رنگ و تیزتک که چشمانش چون دو کاسه‌ی خون بود و دودی تیره از دهانش برمی‌خاست.
هوشنگِ دلاور با دیدنِ این خطر، درنگ نکرد و سنگی بزرگ برداشت و با تمامِ زورِ
بازویِ پهلوانی به سوی آن مارِ جهان‌سوز پرتاب کرد. مار از مهلکه گریخت و سنگِ
پرتاب‌شده به شدت بر سنگِ دیگری برخورد کرد و خرد شد، اما از برخوردِ این دو سنگ،
جرقه‌ای درخشان پدید آمد و رازی بزرگ آشکار شد. اگرچه مار کشته نشد، اما آن ضربه،
گوهرِ پنهانِ در دلِ سنگ را بیدار کرد و «آتش» متولد شد. هوشنگِ خردمند با دیدنِ این فروغ، بی‌درنگ در
برابرِ پروردگار به سجده افتاد و خداوند را شکر گفت که چنین نوری را به آدمیان هدیه
داده است. او آتش را نمادِ فروغِ ایزدی دانست و آن را مقدس شمرد و فرمان داد تا
همگان به سوی این نور نماز برند و آن را گرامی دارند. آن شب، پادشاه دستور داد تا توده‌های بزرگِ هیزم
گرد آورند و آتشی عظیم چون کوه برافروزند؛ سپس همگی گردِ آن آتشِ مقدس جمع شدند،
به شادمانی پرداختند و خداوند را ستایش کردند. هوشنگ آن شب را «جشن سده» نامید و این
جشنِ فرخنده از آن روزگارِ کهن به عنوانِ یادگاری از آن پادشاهِ آبادگر باقی ماند
تا ما نیز همچون او، قدردانِ نعمت‌های خداوند باشیم.

به روایت فردوسی۱۵ بیت بخش ۲ - کشف شیوهٔ برافروختن آتش به دست هوشنگ و سابقهٔ جشن سده

با شمارهٔ هر بیت، پیوند همان بیت را باز کنید.

ورود برای نشان‌کردن بیت‌ها و نگه‌داشتن محل مطالعه

یکی روز شاه جهان سوی کوه

گذر کرد با چند کس هم‌گروه

پدید آمد از دور چیزی دراز

سیه رنگ و تیره تن و تیز تاز

دو چشم از بر سر چو دو چشمه خون

ز دود دهانش جهان تیره‌گون

نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ

گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگ

به زور کیانی رهانید دست

جهان‌سوز مار از جهان‌جوی جست

بر آمد به سنگ گران سنگ خرد

همان و همین سنگ بشکست گرد

فروغی پدید آمد از هر دو سنگ

دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ

نشد مار کشته ولیکن ز راز

از این طبع سنگ آتش آمد فراز

جهاندار پیش جهان آفرین

نیایش همی کرد و خواند آفرین

۱۰

که او را فروغی چنین هدیه داد

همین آتش آنگاه قبله نهاد

۱۱

بگفتا فروغی است این ایزدی

پرستید باید اگر بخردی

۱۲

شب آمد بر افروخت آتش چو کوه

همان شاه در گرد او با گروه

۱۳

یکی جشن کرد آن شب و باده خْوَرد

سده نام آن جشن فرخنده کرد

۱۴

ز هوشنگ ماند این سده یادگار

بسی باد چون او دگر شهریار

۱۵

کز آباد کردن جهان شاد کرد

جهانی به نیکی از او یاد کرد

پایان بخش ۲ - کشف شیوهٔ برافروختن آتش به دست هوشنگ و سابقهٔ جشن سده

بازگشت به آغاز

دربارهٔ متن و منبع

نام منبع ثبت‌شده برای این بخش: ویکی‌درج

دربارهٔ متن و منبع

بخشی از داده‌های این بخش از گنجور گردآوری شده است.

برای استفاده از داده‌های این بخش، ذکر نام «شاهنامه آنلاین» و «پارسیان دژ» الزامی است.

موارد افزوده یا ویرایش‌شدهٔ مدیر با برچسب مشخص می‌شوند.

نام‌های کوتاهِ افزوده کنار شمارهٔ بخش‌ها برای راهنمایی خواننده‌اند و جزو عنوان‌های منبع یا شعر فردوسی نیستند.

خلاصه‌ها بخشی از شعر فردوسی نیستند. موارد دارای نشان هوش مصنوعی در منبع، با همان برچسب نمایش داده می‌شوند؛ نبود این نشان، انسانی‌بودن خلاصه را تأیید نمی‌کند.

گفت‌وگو دربارهٔ این بخش

دیدگاه‌های خوانندگان ۰

برداشت، پرسش یا نکتهٔ خود دربارهٔ این بخش از شاهنامه را بنویسید. دیدگاه‌ها پس از تأیید مدیریت نمایش داده می‌شوند.

هنوز دیدگاه تأییدشده‌ای برای این بخش ثبت نشده است. شما آغازگر گفت‌وگو باشید.