کتابخانهٔ زندهٔ پژوهش تاریخی

مقالات تاریخی و پژوهشی

مقاله‌های تاریخی، پژوهش‌های مستند، یادداشت‌های تحلیلی و معرفی منابع را در آرشیو پارسیان دژ مطالعه و کاوش کنید. صفحه 9.

ارسال مقاله
۹۶۹ مقاله ۲۳ حوزهٔ تاریخی ۱٬۶۶۳ منبع و ارجاع (لینک به مرجع دیگر) ۰ بازبینی دبیر
مطالعه و کاوش

مقالات تاریخی و پژوهشی

۹۶۹ مقاله پیدا شد مرتب‌شده بر اساس تازه‌ترین
photo_2016-12-09_00-41-30 دکتر سید‌جواد طباطبایی

اسپینوزا - نظام‌های خودکامه - دکتر جواد طباطبایی

اسپینوزا در پاسخ این شبهه که نظام‌های خودکامه فاقد تنش و شورش اند، بر آن است که هر صلحی را نمی‌توان «امنیت راستین» نامید، و می نویسد: «اگر بندگی، توحّش و انزوا شایستگی این را می‌داشتند که صلح و آرامش خوانده شوند، برای آدمیان هیچ چیزی اسفناک‌تر از صلح و آرامش وجود نمی‌داشت. اگرچه میان پدران و فرزندان نیز اغلب تنش‌هایی سخت‌تر از آن‌که میان خدایگان و بنده ظاهر می‌شود، پدید می‌آید، با این‌همه برای حُسنِ اداره‌ی خانواده سودمند نیست که حقّ پدری به حقّ مالکیت تبدیل شود، و پدر با فرزندان خود هم‌چون برده

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
photo_2016-12-09_00-39-14 دکتر سید‌جواد طباطبایی

فردوسی توسی خرد ایرانشهری - دکتر جواد طباطبایی

از دیدگاه تأمل فلسفی و خردگرایی در تقدیر تاریخی ایران، در عصر زرین فرهنگ ایران، همزمان با نخستین دوره‎ی شعر فارسی، یک شاعر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بود. فردوسی توسی، سراینده‎ی حماسه‎ی «ملّی» را که تجدید کننده‌ی جاویدانِ خرد ایرانشهری در ادب فارسی بود و با زبان شیوا و بیان خلاق، پلی میان دوره‎ی باستانی و دوره‎ی اسلامی ایران پی‌افکند، باید شاعر دوره‎ی تولد دوباره‎ی ایران‎زمین یا به دیگر سخن، شاعرِ وحدت و تداوم تاریخی به شمار آورد. هم‎او به چنان تأملی فلسفی در تقدیر ایران‎زمین پرداخته است که حماسه

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی6 دکتر سید‌جواد طباطبایی

هر تاریخی، تاریخِ معاصر است - دکتر جواد طباطبایی

بِنِدتو کروچه، فیلسوف تاریخ ایتالیایی گفته بود: «هر تاریخی، تاریخِ معاصر است»، یعنی این‌که تاریخ‌نویس، پیوسته تاریخ را از دیدگاه زمان خود می‌نویسد. البته این امر به معنی آن نیست که تاریخ‌نویس مواد تاریخ گذشته را با مضمون مفاهیم دوران جدید توضیح می‌دهد، بلکه مراد آن است که معنای بسیاری از وقایع تاریخی و به‌ویژه پدیدار شدن صورت‌های نوی آگاهی را جز در جریان دگرگونی‌های تاریخی نمی‌توان فهمید و توضیح داد. خاستگاه تاریخ‌نویسی جدید ایرانی و البته شرط امکان ایضاح مبانی نظری آن، پدیدار شدن آگاهی جدید انس

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی دکتر سید‌جواد طباطبایی

سکولاریزاسیون و مشروطه - سید جواد طباطبایی

اگر بخواهیم در ایران معادلی برای اتفاق «سکولاریزاسیون» داشته باشیم، همان اتفاق «مشروطه» است. اتفاقاً جالب توجه این است که روشنفکران دینی روی این تجربه مهم بحث نمی‌کنند. ما مدام درباره سکولاریزاسیون صحبت می‌کنیم، اما اتفاقاً مهم برای ما باید مشروطه باشد و در خصوص آن باید صحبت کنیم نه سکولاریزاسیون. وقتی شما مدام از مفاهیم مسیحیت صحبت کنید و آن مباحث را وارد کنید، بدان معنی است که نمی‌خواهید از تجربه مشخص اسلام صحبت کنید. تجربه تدوین قوانین جدید بر مبنای حقوق شرع در ایران، چیزی است که مشابه با آن

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
هابز دکتر سید‌جواد طباطبایی

دولت و حاکمیت در اندیشه‌ی سیاسی هابز - دکتر جواد طباطبایی

هابز می‌نویسد: «این نظر که برابر آن قدرت پادشاه از قرارداد ناشی می‌شود، یا به عبارت دیگر، این قدرت تحت شرایطی به او تفویض می‌شود، از نفهمیدن این حقیقت ساده برخاسته است که چون قراردادها واژه‌ها و بازدَمی بیش نیستند، برای ایجاد تکلیف، اجبار و ممانعت، هیچ نیروی دیگری جز نیروی کسی نیست که شمشیرِ عمومی (Public Sword) در دست دارد، یعنی بسطِ یدِ شخص یا انجمنی که حاکمیت در دست اوست، و همگان نیز که در حاکم وحدت (in him united) پیدا کرده اند، اَعمال او‌را تصویب می‌کنند و آن‌ها را به نیروی خود به مورد اجرا

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی-3 دکتر سید‌جواد طباطبایی

تحول زبان فارسی - دکتر جواد طباطبایی

اگرچه زبان فارسی در دوره ی اسلامی، بسیار زود توانست به تعبیری که هگل درباره ی زبان آلمانی گفته است: «فلسفی سخن گفتن بیآموزد»‌، و فیلسوفی مانند ابن سینا توانست همه ی نظام فلسفه ی مشائی را به زبان فارسی کمابیش استواری شرح دهد، اما به تدریج از بیان مفاهیم دور و به زبان تصویرهای شاعرانه تبدیل شد. وانگهی زبان فارسی در تحول بعدی، در دوره ی شکوفایی شعر توانست برخی مفاهیم فلسفی را در زبان شاعرانه بیان کند، اما اهل فلسفه نتوانستند تصویرهای شاعرانه را در نظامی فلسفی توضیح دهند. به خلاف یونان که فیلسوفان آ

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی-2 دکتر سید‌جواد طباطبایی

مفهومِ «حاکمیت» نظام‌های نوآیین در اندیشه‌ی سیاسی - دکتر جواد طباطبایی

مفهومِ «حاکمیت» به گونه‌ای که نخست بُدَن در کتاب مفصّلی با عنوان شش‌دفتر‌درباره‌ی‌کشور تدوین کرد و بسط داد، از دیدگاه تاریخِ اندیشه‌یِ سیاسی دارای اهمیت ویژه‌ای است. بُدَن مفهوم انتزاعی «حاکمیت» را به عنوان جانشین مقفهوم «ولایت‌مطلقه»ی پاپ و کلیسا مطرح و بحث درباره‌ی مفهوم شرعی سیاست را از حوزه‌ی بحث فلسفه‌ی سیاسی خارج کرد. شاید یادآوری این نکته خالی از لطف نباشد که در شش‌دفتردرباره‌ی‌کشور، هیچ اشاره‌ای به نصوصی از انجیل، که هواداران و نیز مخالفان سیاست شرعی به آن‌ها استناد می‌کردند نیامده است،

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-سید‌جواد-طباطبایی دکتر سید‌جواد طباطبایی

چگونه می‌توان در این شهر زندگی کرد؟ - دکتر جواد طباطبایی

چگونه می‌توان در این شهر زندگی کرد؟ ما در حال ویران کردنِ چیزی هستیم که بازگشت آن و تجدید آن امکان پذیر نخواهد شد. اینکه ما بتوانیم ایده‌آلی همچون اندیشه ایران‌شهری را نجات دهیم، احتمالش امروز اندک است. از بسیاری جهات ضربه‌های کاری بر پیکر آن چیزی که به عنوان تفکر ایران‌شهری بیان شده وارد شده و هدف من هم در این سی سال گذشته نوعی توجه دادن به همین موضوع بوده است! ایران کشوری بوده است با تکثر بسیار و وحدتی در این کثرت‌ها. نه فقط در شهر ما که فکر و فرهنگ ما و موسیقی ما هم اینطور بوده است. ما مدت مد

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
سرو-نماد-ایرانیان دکتر سید‌جواد طباطبایی

فلسفه‌ی ایرانی و فلسفه‌ی تطبیقی - دکتر جواد طباطبایی

تا زمانی که کُربن با به‌کار‌گرفتن اسلوب پدیدارشناسی معنای مجدد بودن شیخ مقتول را و جایگاه او در تاریخ تداوم فلسفه در ایران را توضیح داد، اهل فلسفه توجهی به نوآوری‌های سهروردی نداشتند. البته این نکته را نباید ناگفته گذاشت که کُربن را به مسامحه ایران‌شناس می‌توان خواند، زیرا او ایران‌شناس در معنای ظاهری کلمه نبود، بلکه اهل فلسفه ای بود که در یک جا‌به‌جایی بنیادین، مُقام از نظام سنت فلسفه‌ی اروپایی به درون نظام سنت فلسفی در ایران انتقال داده بود. وآنگهی او جز به اعتبار تولد ظاهری و جسمانی فرانسوی ن

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی6 دکتر سید‌جواد طباطبایی

روشنفکران و متولیان دفاع از تعهد - دکتر جواد طباطبایی

در ایران، امثال آل احمد و دیگر روشنفکران، که متولیان دفاع از تعهد به جای تخصص بودند، نشان عقب ماندگی از دو سو داشتند: از سویی، آنان به درجات مختلف بر مرده‌ریگ جنگ سرد تکیه کرده بودند، اما از سوی دیگر، ریزه خواران خوان روشنفکری چپ زده‌ی («زده» را این‌جا به همان معنایی به کار می‌برم که آل احمد در غربزدگی اصطلاح کرده است) فرانسه نیز بودند. در فرانسه، سردمدار «دفاع از تعهد» به‌ویژه ژان‌پل‌سارتر بود، اما در همان فرانسه در برابر سارتر کسانی مانند رمون‌ارون از آن بیدهایی نبودند که با بادهای سارتری بلرز

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی-2 دکتر سید‌جواد طباطبایی

بازگشت به خویشتن ناآگاهانه - دکتر جواد طباطبایی

بسیاری از نویسندگان سدۀ گذشتۀ ایران یا بهتر بگوییم، ارباب ایدئولوژی‌های جامعه‌‌شناسانه، که بازسازی اندیشۀ سنتی و بازگشت به آن را به عنوان واکنشی رهایی بخش در برابر کژراهه و بیراهۀ تجدد وجهۀ همت خویش قرار دادند، از آن‌ جا که این بازسازی بر مبنای اندیشۀ تجدد و درک ماهیت دوران جدید انجام نشد، نسبت به بسیاری از جنبه‌های سنت آگاهی درستی پیدا نکردند. این نویسندگان بویژه نسبت به سرشت نابودکنندۀ سنت در دوران جدید و به دنبال از میان ‌رفتن حضور زنده و زایندۀ سنت که از ویژگی‌های «عصر ایدئولوژی» بود، غافل ب

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله
دکتر-جواد-طباطبایی دکتر سید‌جواد طباطبایی

آگاهی نوآیینِ انسانِ ایرانی! دکتر سید‌جواد طباطبایی

آگاهی نوآیینِ انسانِ ایرانی! ایرانی نمی تواند در مواد تاریخ و تاریخ اندیشه ی خود از پشت «شیشه کبود» ایرانشناسی نظر‌کند و «هویت» خود را از مجرای آگاهی انسانِ غربی دریابد. اینکه امروز، به هر حال تنها می توانیم از پشت این شیشه کبود در آگاهیِ گذشته خود نظر کنیم و چنانکه احمد فردید می گفت: «صدرِ تاریخ خود را ذیلِ تاریخ غربی بدانیم»، قولی است که ناچار نمی توان درباره آن تردید کرد، اما اینکه باید به این وضع تن در داد، سخن دیگری است. بحران کنونی در وجدان تاریخی و آگاهی تاریخی که ریشه در این بحران دارد،

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 9 سال پیش
مطالعه مقاله