اسپینوزا در پاسخ این شبهه که نظامهای خودکامه فاقد تنش و شورش اند، بر آن است که هر صلحی را نمیتوان «امنیت راستین» نامید، و می نویسد:
«اگر بندگی، توحّش و انزوا شایستگی این را میداشتند که صلح و آرامش خوانده شوند، برای آدمیان هیچ چیزی اسفناکتر از صلح و آرامش وجود نمیداشت. اگرچه میان پدران و فرزندان نیز اغلب تنشهایی سختتر از آنکه میان خدایگان و بنده ظاهر میشود، پدید میآید، با اینهمه برای حُسنِ ادارهی خانواده سودمند نیست که حقّ پدری به حقّ مالکیت تبدیل شود، و پدر با فرزندان خود همچون برده رفتار کند.
بنابراین، اینکه همهی قدرت در دست یک تن باشد، به نفع بندگی است و نه برای صلح و آرامش، زیرا... صلحْ نبودِ جنگ نیست، بلکه اتحاد جانها یعنی وفاق (animorum unione, sive concordia) است.»
تاریخ اندیشهی سیاسی جدید در اروپا
جلد نخست، دفتر سوم، ص۲۴۱
دکتر جواد طباطبایی
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است؛ نخستین گفتوگوی مستند را آغاز کنید.