جست‌وجو در شاهنامه

یکی دخترش بود مریم بنام

خردمند و با سنگ و با رای وکام

خردمند و بیدار پانصد غلام

بیامد بزرین وسیمین ستام

وزان فیلسوفان رومی چهار

خردمند و با دانش ونامدار

بدو گفت شاه ای خردمند مرد

برش گنج یابی ازین کارکرد

چو مرد جهانجوی نامه بخواند

هوارا بخواند وخرد را براند

همی‌گفت هرکس که راند سپاه

خرد باید و مردی و دستگاه

که این از خرد بود بهرام را

وگر برگزید از هوا کام را

بخندد برو هرک دارد خرد

کس اورا ز گردنکشان نشمرد

کسی کش خرد بود چون جامه دید

بدانست کو رای قیصر گزید

به گستهم گفت این گو بی‌خرد

نباید که بی‌داوری می‌خورد

که او از پی واژ شد زشت گوی

تو از بی‌خرد هوشمندی مجوی

نیاطوس گفت ای جهاندیده شاه

خردمندی از مست رومی مخواه

روان تو دارنده روشن کناد

خرد پیش جان تو جوشن کناد

چو خاقان برد راه و فرمان من

خرد را نپیچد ز پیمان من

یکی خرد و بیکار و بی‌نام بود

پدر بر کشیدش که هنگام بود

کس او را نپذرفت کش مایه بود

وگر در خرد برترین پایه بود

تو را گر بزرگی بیفزایدی

خرد بیشتر زین بدی شایدی

ولیکن چو بهرم راند سپاه

نماید خردمند را رای و راه

که من با تو هرگز نکردم بدی

همی راستی جستم و بخردی

نخوردم غم خرد فرزند اوی

نه اندیشهٔ خویش و پیوند اوی

چو با ما به فرزند پیوسته شد

به مهر و خرد جان او شسته شد

ز فرمان یزدان کسی نگذرد

چنین داند آنکس که دارد خرد

وزان پس جوان و خردمند زن

به آرام بنشست با رای زن

ز مرد خردمند بیدارتر

ز دستور داننده هشیارتر

هرآنکس که جانش ندارد خرد

کم و بیشی کارها ننگرد