ناسیونالیسم ایرانی: تبارگرا یا دموکراتیک

بخشی از سرمقاله فصلنامه پویه، شماره 3 و 4، بهار و تابستان 1397:

بی‌تردید پرداختن به ناسیونالیسم ایرانی کاری بس دشوار است. مهم‌ترین دشواری ناشی از رد پایی است که ایران در دنیای باستان دارد. ایران از معدود کشورهای جهان است که از دوران باستان برجای مانده و مردم این کشور سرگذشتی طولانی از خویشتن ایرانی خود روایت می‌کنند؛ آنها، هویت ملی دیرپایی را از گذشته‌ای دور حمل می‌کنند. تاریخ ثبت شده حاکی از آن است که از بیش از دو هزار سال پیش تا انقلاب 1357 ایران در اغلب مواقع از طریق سلسله‌های پادشاهی اداره می‌شده است. ایران جامعه‌ای است که سابقه‌ی دینی طولانی در دوران باستان و در دوره‌های پس از اسلام داشته است و قرن‌هاست که در تصور جمعی افراد ایرانی از روابط و نهادها و رویه‌های جامعه، دین، نقشی کلیدی ایفا می‌کند و در حال حاضر این کشور تحت یک دولت دینی اداره می‌شود.
از دیگر دشواری‌های پژوهش در مورد ملت و ملی‌گرایی در ایران فقدان ادبیاتی انباشته و طراز دانشگاهی و سنت‌های نظری رقیب در مورد ناسیونالیسم ایرانی است. گرچه چنین ادبیات انباشته‌ای در خصوص و پیرامون ناسیونالیسم ایرانی وجود ندارد، اما نظریاتی هم مطرح شده است. شاهرخ مسکوب زبان فارسی دری را یکی از عناصر مهم هویت ملی ایرانی و عاملی برای استمرار ناسیونالیسم ایرانی می‌داند. داریوش آشوری در تحلیل ناسیونالیسم در ایران بر مدرن بودن ملت‌سازی و ملی‌گرایی تاکید می‌کند. اما سید‌جواد طباطبایی با تکیه بر مفهوم ایرانشهری، ناسیونالیسم را در ایران امری پیشامدرن می‌انگارد. نظریات پرداخته شده از سوی این اندیشمندان ایرانی جایگاهی در سطح نظریات معتبر جهانی پیدا نکرده است و حتی در ایران نیز به صورت علمی مورد نقد و بررسی کافی قرار نگرفته است. هنوز مشخص نشده است که نظریات این اندیشمندان با نظریات معتبر ناسیونالیسم در سطح جهانی چه نسبتی دارد و به بیانی دقیق‌تر، چه نقاط مشترک و افتراقی با آن نظریات دارد. به ویژه باید با نگاهی به نظریات مرجع مشخص شود که عنصر بومی در نظریاتی که اندیشمندان ایرانی در مورد ناسیونالیسم ابراز می‌کنند چیست؟
برای این که ادبیات انباشته‌ای در مورد ملیت و ملی‌گرایی ایرانی به وجود آید، در وهله‌ی اول باید به پرسش‌هایی از این دست پاسخ گفت:
ریشه‌های ملی‌گرایی ایرانی مدرن است یا پیشامدرن؟
واقعیت قومی در آن چه نقشی دارد؟
ماهیت این ملی‌گرایی ذهنی است یا عینی؟
نقش زبان، تاریخ، نمادها، اسطوره‌ها، و خاطرات در ملی‌گرایی ایرانی چیست؟
جایگاه فرهنگ در ملی‌گرایی ایرانی از جنبه‌های توصیفی و تجویزی چگونه است؟

  • ملی گراکیست؟ملی گرایی چیست؟

    به نام یگانه دادار هستی ملی گرایی چیست؟ ملی گرا کیست؟ با درود خدمت کاربران پارسیان دژ امرو…
مشاهده محتوا بیشتر

6
دیدگاه بگذارید

avatar
4 موضوع دیدگاه
2 موضوع پاسخ
0 Seguidores
 
بیشترین پاسخ واکنش نشان داد
پرطرفدارترین نظر
5 نویسنده دیدگاه
سپیدهکوروشاشکان ،اشکانتجزیه خواه نویسندگان نظرات اخیر
  اشتراک  
جدیدترین قدیمی ترین بیشترین رای
به من اطلاع بده
سپیده
مهمان
سپیده

ناسیونالیسم مدنی تعریف داره که باستانگرایی و شیعه گری رو شامل نمیشه در ناسیونالیسم مدنی همونقدری که شما حق داری کورش رو دوست داشته باشی من حق دارم از کورش متنفر باشم و حلقه اتصال ما به عنوان ملت قانون اساسی هست که تضمین کننده حق من و حق تو هست…من بخاطر تنفرم از کورش خاپن قلمداد نمیشم در ناسیونالیسم مدنی همونقدری که شما حق داری **** رو دوست داشته باشی من حق دارم از **** متنفر باشم و حلقه اتصال ما به عنوان ملت قانون اساسی پیشرو و مترقی هست که این حق من و حق تو رو تضمین… ادامه مطلب »

اشکان ،
مهمان
اشکان ،

سلام ، در عکس گذاشته شده توجه کنید که سیگار به دهنان و لات های بی سر و پا دور این اثر جمع شده اند. بجای نگاه به آینده و بحث و ریشه یابی مشکلات دور یک تکه سنگ جمع شده‌اند. حالا بگو بیایید سرمایه گذاری برای کار جوانان ، نیستند ، ولی برای هو هو هو چی چی هستند. شماها این مملکت به گند کشیدید ، در گذشته ماندن دردی دوا نمی کند. نگاه به گذشته خوبه ، ولی نه پرستش گذشته.

اشکان
مهمان
اشکان

ایران به هیچ روی ظرفیت دموکراسی را ندارد، نمی شود از یک طرف بر شیپور نژادپرستی و آریاگرایی دمید، ریشه های تاریخی حداقل پنجاه درصد مردمان دیگر را که به اندازه ما باستانی و اصیل هستند را انکار کرد و حقوق ایشان را نادیده گرفت، و هرگونه تلاش برای برابری و احقاق حقوق از دست رفته شان را تجزیه طلبی نامید و و از طرف دیگر ژست دموکراسی را بگیریم، در حالیکه ساطور به دست مدام در حال هرس دموکراسی و بومی سازی آن مطابق ویژگی های سرزمینی ایران هستیم. با ظلم و ستم بی نهایت وقیحانه و شرم آوری… ادامه مطلب »

کوروش
مهمان
کوروش

خوب خودتو نشون دادی و زیر آب رفتی تا بتونی غیر میستقیم حرف بگی. اما با این حرفات نه تو به نتیجه میرسی و نه تجربه طلب ها و فدارالیست طلب های خائن. یک متر از ایران هم جدا نخواهد شد. این که مردمی مقابل تجریه طلبی مثل شما می ایستن به این معنی نیست که در “ایران به هیچ روی ظرفیت دموکراسی وجود ندارد”. فکر فدارالیست رو هم از کله کوچیکت بیرون کن تا که به فکر انتخاب مسیر جدا نیاشی.

در آخر باید بگم با کلمات هم بازی نکن.

بدرود.

تجزیه خواه
مهمان
تجزیه خواه

تجزیه راه خوشبختی این کشور است. سرزمینی به نام ایران کوچک میتواند که در آینده به خوشبختی برسد. با اینهمه نابهمگونی و ناکارایی هر دولت و حاکمیت این قصه رنج تا به پایان تاریخ ادامه داره و تئوری سیاسی ناسونالیزم ایرانی هم همین است. خاک بر سر اون احمقی که تاجیکستان و افغانستان هم م میخواد ضمیمه این بدنهٔ ناکارآمد کنه.

کوروش
مهمان
کوروش

خواب تجریه ایران رو هم نمی تونی ببینی. در مسیر ایرانشهر (ایران بزرگ) تلاش میکنم و این امر روزی به تحقق خواهد پیوست.

تجربه طلب هایی مثل تو این آرزو رو به گور می برن که ایران کوچیک تر شه.

و همگونی های فرهنگی و تاریخی مردمان ایران هم خاری شده در چشمان شما تجزیه طلب های بی وطن و بی هوبت خود فروش.