دریافت تقویم انجام نشد. اتصال اینترنت را بررسی کنید و دوباره تلاش کنید.
بهمن ۱۴۰۱
۶ مناسبت2023/01/21 – 2023/02/19میلادی
انتخاب ماه و سال
به تاریخ دلخواهتان بروید.
این مناسبت‌ها چگونه در تقویم جای گرفته‌اند؟راهنمای تاریخ‌ها و تفاوت سنت‌ها
تاریخ خورشیدی، تاریخ محاسبه‌شده و تاریخ وابسته به سنت یکسان نیستند. برچسب هر مناسبت، مبنای نمایش آن را مشخص می‌کند؛ این نشان‌ها به معنی تعطیلی رسمی نیستند.
مناسبت‌هایی که روز یا بازهٔ حدودی دارند، با نشان «≈» و برچسب «تاریخ تقریبی» نمایش داده می‌شوند. این تاریخ‌ها صددرصد قطعی نیستند؛ مبنای هر برآورد و تفاوت سنت‌ها در جزئیات همان مناسبت آمده است. بازهٔ احتمالی لزوماً به معنی برگزاری جشن در تمام روزهای آن نیست.
تبدیل تاریخ‌های سی‌روزه، با فرض آغاز مشترک سال انجام می‌شود. آیین‌های پایان سال، به‌طور تقریبی با روزهای پایانی اسفند هم‌تراز شده‌اند. مناسبت‌هایی که فقط ماه یا فصلشان برآورد شده، در فهرست همان ماه می‌آیند و روز مشخصی ندارند؛ موارد فاقد حتی یک برآورد قابل استفاده، در دفتر مناسبت‌ها باقی می‌مانند.
آیین‌های مردمی و سنت‌های دیگر، برچسب جداگانه دارند. «روز کوروش» به‌عنوان بزرگداشت معاصر، در مجموعهٔ جشن‌های تاریخی نمایش داده نمی‌شود.
دفتر جشن‌ها و آیین‌ها
پشت هر نام، داستانی هست. نشان هر مناسبت را دنبال کنید.
جشن هم‌نامیفروردینگان۱۹ فروردینتبدیل محاسباتی
فروردینگان
فرودگ · جشن فروردین
نشانِ بال‌های گشوده؛ یاد فروهرها و درگذشتگانجشن هم‌نامی برای فروهرها و یاد درگذشتگان.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۹ فروردین؛ فروردین‌روز از فروردین‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
با فروردگان ده‌روزه پایان سال یک مدخل نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیاردیبهشتگان۲ اردیبهشتتبدیل محاسباتی
اردیبهشتگان
جشن اردیبهشت
نشانِ شعله بر آتشدان؛ راستی و آتشجشن اردیبهشت امشاسپند؛ پیوند با راستی و آتش.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۳ اردیبهشت؛ اردیبهشت‌روز از اردیبهشت‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
بیرونی حضور در آتشکده‌ها را گزارش می‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن هم‌نامیخردادگان۴ خردادتبدیل محاسباتی
خردادگان
جشن خرداد
نشانِ قطره در حلقه؛ آب و کمالجشن خرداد امشاسپند؛ پیوند با کمال و آب.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۶ خرداد؛ خردادروز از خردادماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
جزئیات آیین باستانی آن کم‌گزارش است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیتیرگان۱۰ تیرتبدیل محاسباتی
تیرگان
تیرگان کوچک · جشن تیر
نشانِ کمان و تیر؛ روایت آرشجشن تیر؛ در روایت‌های تاریخی با تیراندازی آرش پیوند یافته است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۳ تیر؛ تیرروز از تیرماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
روایت آرش توضیح اسطوره‌ای مناسبت است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیامردادگان۳ مردادتبدیل محاسباتی
امردادگان
مردادگان · جشن امرداد
نشانِ سرو همیشه‌سبز؛ زندگی و گیاهانجشن امرداد امشاسپند؛ پیوند با بی‌مرگی و گیاهان.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۷ امرداد؛ امردادروز از امردادماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
جشن تقویمی زرتشتی.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن هم‌نامیشهریورگان۳۰ مردادتبدیل محاسباتی
شهریورگان
جشن شهریور
نشانِ تاج و سندان؛ شهریاری و نگهبانی فلزاتجشن شهریور امشاسپند، نگهبان فلزات در سنت زرتشتی.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۴ شهریور؛ شهریورروز از شهریورماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
جشن تقویمی زرتشتی.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیمهرگان۱۰ مهرتبدیل محاسباتی
مهرگان
مهرگان کوچک · مهرگان عامه · مهرجان
نشانِ خورشید و حلقهٔ پیمان؛ مهرجشن بزرگِ مهر؛ دارای آیین‌های دینی و عمومی.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۶ مهر؛ مهرروز از مهرماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
برای تقویم خورشیدی کنونی، تاریخ ۱۰ مهر نیز در گاهنامه‌ها آمده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن هم‌نامیآبانگان۴ آبانتبدیل محاسباتی
آبانگان
آبان اردویسور جشن · جشن آبان
نشانِ نیلوفر و موج؛ نیایش آبهاجشن آب‌ها؛ نیایش کنار آب با پیوند اردویسور آناهیتا.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۰ آبان؛ آبان‌روز از آبان‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
با آبریزگان تاریخیِ پایان خشکسالی لزوماً یکی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن هم‌نامیآذرگان۳ آذرتبدیل محاسباتی
آذرگان
جشن آذر · آذرجشن
نشانِ آتشِ افروخته؛ آذرجشن آذر، ایزد آتش.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۹ آذر؛ آذرروز از آذرماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
جشن تقویمی زرتشتی.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیدیگان؛ اورمزدروز۲۵ آذرتبدیل محاسباتی
دیگان؛ اورمزدروز
دیگان نخست · جشن اهورامزدا · خرم‌روز · نودروز · اورمزد و دی‌ماه
نشانِ خورشید بر افق؛ نخستین جشن دینخستینِ چهار جشن دی‌ماه برای اهورامزدا. خرم‌روز نیز در گزارش تاریخی روز نخست دی است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱ دی؛ اورمزدروز از دی‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
روایت خرم‌روز از هم‌نشینی شاه و کشاورزان خبر می‌دهد؛ یکسانی روز تقویمی، به معنی ثابت‌بودن جایگاه فصلی در همهٔ دوره‌ها نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۳ منبع
جشن هم‌نامیدیگان؛ دی‌به‌آذرروز۲ دیتبدیل محاسباتی
دیگان؛ دی‌به‌آذرروز
دیگان دوم
نشانِ خورشید و شعله؛ دیبهآذردومین جشن دی‌ماه برای آفریدگار.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۸ دی؛ دی‌به‌آذرروز از دی‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
دی‌به‌آذر یکی از سه روزِ نامیده به دی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیدیگان؛ دی‌به‌مهرروز۹ دیتبدیل محاسباتی
دیگان؛ دی‌به‌مهرروز
دیگان سوم
نشانِ دو حلقهٔ پیوسته؛ دیبهمهرسومین جشن دی‌ماه برای آفریدگار.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۵ دی؛ دی‌به‌مهرروز از دی‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
دی‌به‌مهر یکی از سه روزِ نامیده به دی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیدیگان؛ دی‌به‌دین‌روز۱۷ دیتبدیل محاسباتی
دیگان؛ دی‌به‌دین‌روز
دیگان چهارم
نشانِ کتاب و فروغ؛ دیبهدینچهارمین جشن دی‌ماه برای آفریدگار.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۳ دی؛ دی‌به‌دین‌روز از دی‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
دی‌به‌دین یکی از سه روزِ نامیده به دی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن هم‌نامیبهمنگان۲۶ دیتبدیل محاسباتی
بهمنگان
بهمنجنه · بهمنجان · جشن بهمن
نشانِ کاسه و شاخهٔ سبز؛ خوراک جمعیجشن بهمن؛ در دوره اسلامی نیز با خوراک جمعی و شادی ادامه یافت.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲ بهمن؛ بهمن‌روز از بهمن‌ماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
بهمنجنه و سده دو مناسبت متفاوت‌اند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن هم‌نامیسپندارمذگان۲۹ بهمنتبدیل محاسباتی
سپندارمذگان
اسفندگان · اسفندارمذگان · سپندارمزگان · جشن برزیگران
نشانِ گلِ برآمده از زمین؛ سپندارمذجشن سپندارمذ؛ در سنت تاریخی با زمین، زنان و کشاورزان مرتبط است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۵ سپندارمذ/اسفند؛ سپندارمذروز از سپندارمذماه
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
عنوان امروزیِ روز عشق تمام معنای تاریخی جشن را بازنمی‌نماید.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
گاهنبارگاهنبار میدیوزرم۱۰ تا ۱۴ اردیبهشتتبدیل محاسباتی
گاهنبار میدیوزرم
میدیوزَرِم‌گاه · مدیوزرم · گاهنبار نخست
نشانِ گنبد آسمان و ستاره؛ گاهنبار بهارمیانه بهار؛ در روایت دینی یادآور آفرینش آسمان.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۱ تا ۱۵ اردیبهشت
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
نام اوستایی؛ بازه پنج‌روزه صورت متأخر تقویمی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
گاهنبارگاهنبار میدیوشهم۸ تا ۱۲ تیرتبدیل محاسباتی
گاهنبار میدیوشهم
میدیوشَهِم‌گاه · مدیوشم · گاهنبار دوم
نشانِ قطره و سه موج؛ گاهنبار آبمیانه تابستانِ سنتی؛ در روایت دینی یادآور آفرینش آب.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۱ تا ۱۵ تیر
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
نام اوستایی؛ بازه پنج‌روزه صورت متأخر تقویمی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
گاهنبارگاهنبار پیته‌شهیم۲۱ تا ۲۵ شهریورتبدیل محاسباتی
گاهنبار پیته‌شهیم
پَیته‌شَهیم‌گاه · پدیشه · گاهنبار سوم
نشانِ خوشهٔ گندم؛ گردآوری غلهگردآوری غله؛ در روایت دینی یادآور آفرینش زمین.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۶ تا ۳۰ شهریور
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
نام اوستایی؛ بازه پنج‌روزه صورت متأخر تقویمی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
گاهنبارگاهنبار ایاثریم۲۰ تا ۲۴ مهرتبدیل محاسباتی
گاهنبار ایاثریم
اَیاثریم‌گاه · ایاسریم · گاهنبار چهارم
نشانِ دو برگ و زمین؛ گاهنبار گیاهانبازآوردن دام‌ها؛ در روایت دینی یادآور آفرینش گیاهان.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۶ تا ۳۰ مهر
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
نام اوستایی؛ بازه پنج‌روزه صورت متأخر تقویمی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
گاهنبارگاهنبار میدیاریم۱۰ تا ۱۴ دیتبدیل محاسباتی
گاهنبار میدیاریم
مَیدیاریم‌گاه · مدیاریم · گاهنبار پنجم
نشانِ پیکر قوچ؛ گاهنبار جانورانمیانه سالِ سنتی؛ در روایت دینی یادآور آفرینش جانوران سودمند.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۶ تا ۲۰ دی
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
نام اوستایی؛ بازه پنج‌روزه صورت متأخر تقویمی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
گاهنبارگاهنبار همسپثمیدیمحدود ۲۵ تا ۲۹ اسفندتاریخ تقریبی
گاهنبار همسپثمیدیم
هَمَسپَتمَدِم‌گاه · همسپتمدم · گاهنبار پنجه · گاهنبار ششم
نشانِ انسان و حلقهٔ زندگی؛ گاهنبار پایان سالگاهنبار پایان سال؛ در روایت دینی یادآور آفرینش انسان.
- در گاه‌شمار اصلی
- پنج روز گاهانیِ افزوده پس از ۳۰ اسفند و پیش از نوروزِ دینی
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه با پنج روز افزوده
برای نمایش تقریبی، ۵ روز پایانی سال خورشیدی انتخاب شده است. در سال کبیسه، بازه با پایان اسفند جابه‌جا می‌شود. این هم‌ترازی با نوروزِ خورشیدی قطعی نیست؛ روزهای افزوده و نوروز دینی در سنت‌های زرتشتی می‌توانند جای دیگری باشند.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
معنای نام محل اختلاف است؛ هم‌زمان با پنجه بزرگِ فروردگان.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
آیین پایان سالفروردگان پایان سالحدود ۲۰ تا ۲۹ اسفندتاریخ تقریبی
فروردگان پایان سال
فروَردیگان · فروردیگان · پنجی · مُکتاد · فروردگان
نشانِ بالِ یاد و ده نشان؛ فروردگان پایان سالیادبود فروهرها و درگذشتگان؛ تقسیم به پنجه کوچک و پنجه بزرگ.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۶ تا ۳۰ اسفند به‌اضافه پنج روز گاهانی پیش از نوروزِ دینی
- سنت تقویمی
- زرتشتیِ ماه‌های ۳۰روزه با پنج روز افزوده
برای نمایش تقریبی، ۱۰ روز پایانی سال خورشیدی انتخاب شده است. در سال کبیسه، بازه با پایان اسفند جابه‌جا می‌شود. این هم‌ترازی با نوروزِ خورشیدی قطعی نیست؛ روزهای افزوده و نوروز دینی در سنت‌های زرتشتی می‌توانند جای دیگری باشند.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
ده شب در فروردین‌یشت ۱۳٫۴۹ مطرح است؛ نیمه دوم با گاهنبار ششم هم‌پوشان است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخینوروز۱ فروردینتاریخ خورشیدی
نوروز
نوروز کوچک · نوروز عامه
نشانِ جوانه و خورشید؛ نو شدن سالآغاز سال و بزرگ‌ترین جشن سالانه ایرانی؛ در سنت زرتشتی با نو شدن زندگی پیوند دارد.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱ فروردین، روز اورمزد
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری ایرانی/زرتشتی؛ در تقویم رسمی کنونی آغاز سال خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۱ فروردینِ سال هجری خورشیدی؛ زمان تحویل سال به سال مشخص وابسته است.
از نگاه تاریخ
سنت دینی دارای شواهد کهن؛ شکل تقویمی در گذر زمان تغییر کرده است
سابقه پیش از اسلام دارد؛ صورت همه آیین‌های امروزی را نمی‌توان به دوره باستان نسبت داد. نام نوروز در اوستای بازمانده نیامده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن تاریخینوروز بزرگ۶ فروردینتبدیل محاسباتی
نوروز بزرگ
نوروز خاصه · نوروز خردادی · خردادروز فروردین · خردادسال · زادروز آیینی زرتشت · خرداد سال · زادروز اشوزرتشت · Khordad Sal
نشانِ گلِ شش‌پر؛ ششمین روز نوروزروز برجسته دوره نوروز، با روایت‌های دینی درباره آفرینش و رویدادهای اساطیری. این روز در سنت زرتشتی، خردادسال و زادروز آیینی زرتشت نیز هست.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۶ فروردین، روز خرداد
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری ایرانیِ ماه‌های سی‌روزه
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
اهمیت این روز در متن پهلوی و منابع دورهٔ اسلامی ثبت شده است؛ زادروز آیینی، تاریخ تولد تاریخیِ اثبات‌شدهٔ زرتشت نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۳ منبع
جشن تاریخیتیرگان بزرگحدود ۱۱ تیرتاریخ تقریبی
تیرگان بزرگ
نشانِ تیر بر فراز کوه؛ روایت پایان پرواز آرشمرحله دوم تیرگان در یکی از روایت‌ها؛ رسیدن خبر افتادن تیر آرش علت افسانه‌ای آن دانسته شده است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۴ تیر، روز گوش
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری ایرانیِ ماه‌های سی‌روزه در گزارش بیرونی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
تاریخ صریح گزارش بیرونی ۱۴ تیر است؛ این آیین را نباید با تاریخ‌های معاصرِ بستن و گشودن دستبند تیر و باد یکی گرفت.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخیمهرگان بزرگحدود ۱۵ مهرتاریخ تقریبی
مهرگان بزرگ
مهرگان خاصه
نشانِ درفش و خورشید؛ روایت پیروزی فریدونروز پایانی و ممتاز دوره مهرگان؛ با روایت پیروزی فریدون بر ضحاک پیوند یافته است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۱ مهر، روز رام
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری ایرانیِ ماه‌های سی‌روزه؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
تفکیک مهرگان عامه و خاصه در منابع اسلامی ثبت شده است؛ پیشینه و علت تقویمی این دوگانه محل بحث پژوهشی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن تاریخیسده۱۰ بهمنتاریخ خورشیدی
سده
سَدَگ · سذق
نشانِ آتش و هیزم؛ گردهمایی سدهجشن زمستانی با افروختن آتش گروهی و گردهمایی؛ روایت کشف آتش به دست هوشنگ از داستان‌های پیدایش آن است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۰ بهمن؛ در اجرای امروزی عصر و شامگاه این روز
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری ایرانی؛ تاریخ رایج کنونی ۱۰ بهمن هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۱۰ بهمن هجری خورشیدی؛ عصر و شامگاه.
از نگاه تاریخ
جشن تاریخی ایرانی؛ تاریخ پیدایش دقیق یا همهٔ جزئیات روشن نیست
شواهد ادبی و نام فارسی میانه با پیشینه کهن سازگارند؛ از سده در متون دینی زرتشتی اثری نیست و تاریخ تأسیس آن معلوم نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین مردمیشب یلداشب ۳۰ آذرشامگاه خورشیدی
شب یلدا
شب چله
نشانِ انار و هلال؛ شب یلداگردهمایی خانوادگی در آغاز چله بزرگ زمستان، با خوراکی‌ها، قصه‌گویی و آیین‌های محلی.
- در گاه‌شمار اصلی
- شب میان ۳۰ آذر و ۱ دی در تقویم کنونی؛ شب آغاز زمستان
- سنت تقویمی
- فصلی/تقویم هجری خورشیدی کنونی
- برگزاری معاصر
- شب ۳۰ آذر به ۱ دی.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
جشنی ایرانی در سنت عامیانه است؛ منبع بررسی‌شده، برگزاری آن با همین نام و شکل را در ایران پیش از اسلام اثبات نمی‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین مردمیچهارشنبه‌سوریشامگاه ۲۳ اسفندوابسته به روز هفته
چهارشنبه‌سوری
چارشنبه‌سوری
نشانِ سه شعلهٔ پیاپی؛ چهارشنبهسوریآیین آتش‌افروزی پایان سال با رسم‌هایی چون قاشق‌زنی و فال‌گوش در برخی مناطق.
- در گاه‌شمار اصلی
- غروب سه‌شنبه پیش از آخرین چهارشنبه سال
- سنت تقویمی
- وابسته به روز هفته در پایان سال هجری خورشیدی
غروب سه‌شنبه پیش از آخرین چهارشنبهٔ همین سال خورشیدی؛ برای سال انتخاب‌شده محاسبه می‌شود.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
ایرانیکا تعیین روز چهارشنبه و پریدن از آتش را متعلق به دوره پس از اسلام می‌داند؛ پیوند احتمالی با آیین‌های کهن، قدمت همه اجزا را ثابت نمی‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین مردمیسیزده‌بدر۱۳ فروردینتاریخ خورشیدی
سیزده‌بدر
نشانِ سبزهٔ گره‌خورده؛ گردش سیزدهبدرگردش خانوادگی و گروهی در فضای باز در پایان دوره نوروز؛ همراه با رسم‌های محلی.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۳ فروردین
- سنت تقویمی
- تقویم هجری خورشیدی کنونی
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
شواهد روشن آیین کنونی در گزارش‌های دوره متأخر، از جمله قاجار، وجود دارد؛ انتساب مستقیم همین مراسم به باستان قطعی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخیآبریزگانِ منسوب به دوره پیروزحدود ۲۴ بهمنتاریخ تقریبی
آبریزگانِ منسوب به دوره پیروز
آفریجگان اصفهان · آب‌پاشان
نشانِ ابر و باران؛ شکرگزاری آبریزگانجشن شکرگزاری باران پس از خشکسالی؛ روایت بنیان آن به پیروز ساسانی نسبت داده شده است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۳۰ بهمن، روز انیران در اصفهان؛ در مناطق دیگر روز پایان خشکسالی متفاوت بود
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ بهمن این روایت در فصل گرم می‌افتاد؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد. در این روایت، بهمنِ تاریخی در فصل گرم بوده است؛ جای‌گذاری کنونی در بهمن فقط قراردادی است و فصل تاریخی جشن را بازسازی نمی‌کند.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
مستند به روایت بیرونی درباره دوره ساسانی؛ «آبریزگان» نام عام آیین‌های آب‌پاشی نیز بوده، بنابراین با تیرگان یا آبانگان ادغام نشود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخیسیرسورحدود ۸ دیتاریخ تقریبی
سیرسور
سیرسوا
نشانِ بوتهٔ سیر؛ خوراک آیینی سیرسورآیین خوردن سیر و غذاهایی با سبزی و گوشت برای دورکردن آسیب در باور عامیانه.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۴ دی، روز گوش
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه در گزارش بیرونی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
در آثارالباقیه ثبت شده؛ توصیف آن به‌عنوان «جشن گیاه‌خواری» با گزارش خوراک گوشتی در این منبع سازگار نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن تاریخینوسدهحدود ۲۹ دیتاریخ تقریبی
نوسده
برسده · برسذق · نوسذق
نشانِ جرقه و پنج نشان؛ پیش‌آهنگ سدهمناسبتی پنج روز پیش از سده که در منابع به نام برسده یا نوسده آمده است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۵ بهمن
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
در متن و یادداشت ترجمه آثارالباقیه ثبت شده؛ رواج نام «نوسره» به‌تنهایی سند جشن مستقلی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخیجشن نیلوفرحدود ۳ تیرتاریخ تقریبی
جشن نیلوفر
نشانِ گل نیلوفر؛ نام جشن در گزارش تاریخیجشنی که بیرونی نام و تاریخ آن را آورده، اما شرح تفصیلی آیینش را نداده است.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۶ تیر، روز خرداد
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
بیرونی آن را دارای پیدایش تازه می‌داند؛ بنابراین صرف ثبت آن در این کتاب، قدمت پیش از اسلام را ثابت نمی‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخیبتیکانحدود ۹ دیتاریخ تقریبی
بتیکان
بتیگان · دیبگان
نشانِ پیکرهٔ گِلی در آستانه؛ بتیکانآیین ساختن پیکر انسانی از گل یا خمیر و نهادن آن کنار ورودی خانه‌ها.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۵ دی، روز دی‌به‌مهر
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
بیرونی آن را رسمی متروک در زمان خود گزارش کرده است؛ ضبط و خوانش نام اختلاف دارد. هم‌زمانی با دیگان به معنی یکسانی تمام جزئیات نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن تاریخیگاوگیلحدود ۹ تا ۱۰ دیتاریخ تقریبی
گاوگیل
کاکیل · کاوکیل · دی‌آفرینان · درامزینان
نشانِ سر گاو و هلال؛ روایت بازگشت دامهاآیین شبانه‌ای با روایت‌های اساطیری مربوط به فریدون و بازگرداندن گاوان.
- در گاه‌شمار اصلی
- شب پس از ۱۵ دی، منتهی به ۱۶ دی (مهرروز)
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد. آیین مربوط به شب میان دو روز این بازه است، نه دو روز کامل جشن.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
گزارش در آثارالباقیه و قانون مسعودی آمده؛ نام و تفسیر آن اختلافی است. ادعای پیوند قطعی با سال نو میلادی پذیرفته نشده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
جشن تاریخیبادروزِ بهمنحدود ۱۶ بهمنتاریخ تقریبی
بادروزِ بهمن
جشن بادروز
نشانِ چرخش باد؛ بادروز بهمنآیین و بازار شادی در قم و پیرامون آن، با همانندی‌هایی با جشن‌های اصفهان.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۲۲ بهمن، روز باد
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه تاریخی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
گزارش بیرونی محلی است؛ نباید بدون مدرک به جشن سراسری و قطعی پیش از اسلام تعمیم داده شود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
جشن تاریخینوروز رودها و آب‌های روانحدود ۱۳ اسفندتاریخ تقریبی
نوروز رودها و آب‌های روان
نوروز انهار
نشانِ رودِ روان و جوانه؛ نوروز رودهانام یک مناسبت مرتبط با رودها و آب‌های جاری در فهرست جشن‌های بیرونی.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۹ اسفند
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری سی‌روزه سیار در گزارش بیرونی؛ تبدیل قطعی به تاریخ امروز بدون تعیین سال و نظام کبیسه انجام نشده است.
جای‌گذاری تقریبی با فرض آغاز مشترک سال: روز ترتیبی در ماه‌های سی‌روزه به تقویم خورشیدی امروز منتقل شده است. به‌دلیل گردش تقویم تاریخی و تفاوت کبیسه‌ها، این تاریخ صددرصد قطعی نیست و لزوماً زمان برگزاری تاریخی یا امروزی را نشان نمی‌دهد.
از نگاه تاریخ
گزارش در منبع دورهٔ اسلامی؛ به‌تنهایی اثبات‌کنندهٔ رواج پیشااسلامی نیست
نام و تاریخ تاریخی ثبت شده است؛ برابری فصلی ثابتی برای همه دوره‌ها و مدرک کافی برای جزئیات جشن نداریم.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
یادبودیادبود درگذشت زرتشت۵ دیتبدیل محاسباتی
یادبود درگذشت زرتشت
زرتشت دیسو · زرتشت‌نو‌دیسو · Zartosht-no-diso
نشانِ آتشِ آرام و حلقهٔ یاد؛ یادبود زرتشتروز نیایش و یادبود درگذشت زرتشت در سنت زرتشتی.
- در گاه‌شمار اصلی
- خورروز از دی؛ روز ۱۱ ماه ۱۰
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری زرتشتی با ماه‌های سی‌روزه؛ در تقویم فصلی هم‌مبدأ با نوروز، معادل ۵ دی هجری خورشیدی است.
- برگزاری معاصر
- ۵ دی خورشیدی در تقویم هم‌مبدأ؛ شاخه‌های قدیمی و شاهنشاهی تاریخ فصلی متفاوت دارند.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
مناسبت دینی؛ تاریخ یادمانی با تاریخ زندگیِ اثبات‌شده برابر نیست
مناسبت دینی است؛ تاریخ و شرح مرگ پیامبر در روایت‌های دینی را نباید رخدادِ تاریخ‌نگاری‌شدهٔ قطعی تلقی کرد.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
آیین منطقه‌ایهیرومباحدود ۲۵ تا ۲۶ فروردینتاریخ تقریبی
هیرومبا
هیرمبا · Hīromba
نشانِ آتش و تپه‌های کویر؛ هیرومباجشن آتش‌افروزی زرتشتیان یزد همراه با یادکرد درگذشتگان.
- در گاه‌شمار اصلی
- اشتادروز از آذر در گاه‌شماری قدیمیِ بدون کبیسه؛ روز ۲۶ ماه ۹
- سنت تقویمی
- تاریخ قدیمی نسبت به فصل جابه‌جا می‌شود؛ در شریف‌آبادِ امروز، آیین در ۲۵ و ۲۶ فروردین هجری خورشیدی و آتش‌افروزی در ۲۶ فروردین تثبیت شده است.
- برگزاری معاصر
- ۲۵ و ۲۶ فروردین در گزارش شریف‌آباد؛ آتش‌افروزی در ۲۶ فروردین.
بر پایهٔ گزارش برگزاری در شریف‌آباد: ۲۵ و ۲۶ فروردین، با آتش‌افروزی در روز ۲۶. این تاریخ برای همهٔ روستاها، دوره‌ها و شیوه‌های تقویمی قطعی نیست.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
با سده ارتباط دارد؛ ۲۶ فروردینِ برگزاری معاصر را نباید معادل همیشگیِ اشتادروزِ آذر یا تاریخی یکسان برای همهٔ روستاها دانست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
زیارت و نیایشزیارت همگانی پیرهریشت۷ تا ۱۱ فروردینتبدیل محاسباتی
زیارت همگانی پیرهریشت
پیر هریشت · Herisht
نشانِ نیایشگاه بر تپه؛ پیرهریشتگردهمایی و نیایش سالانه در زیارتگاه پیرهریشتِ اردکان.
- در گاه‌شمار اصلی
- امردادروز تا خورروز از فروردین؛ روزهای ۷ تا ۱۱ ماه ۱
- سنت تقویمی
- برگزاری رایج در ۷ تا ۱۱ فروردین هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۷ تا ۱۱ فروردین در منبع جامعهٔ زرتشتی.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
سنت زندهٔ زرتشتی؛ منبع زمان برگزاری امروز را ثبت می‌کند و قدمت دقیقِ خود این بازهٔ سالانه را به دورهٔ باستان اثبات نمی‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
زیارت و نیایشزیارت همگانی پیرسبز۲۴ تا ۲۸ خردادتبدیل محاسباتی
زیارت همگانی پیرسبز
چک‌چک · چکچکو · پیر سبز
نشانِ کوه، قطره و برگ؛ پیرسبزگردهمایی سالانهٔ زرتشتیان در چک‌چک برای نیایش و دیدار.
- در گاه‌شمار اصلی
- اشتادروز تا انارام‌روز از خرداد؛ روزهای ۲۶ تا ۳۰ ماه ۳
- سنت تقویمی
- برگزاری رایج در ۲۴ تا ۲۸ خرداد هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۲۴ تا ۲۸ خرداد در منبع جامعهٔ زرتشتی.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
زیارت زرتشتیِ مستند در دوران معاصر؛ افسانهٔ پناه‌گرفتن شاهزادگان ساسانی، به‌تنهایی سند تأسیس باستانی یا قدمت تاریخ جشن نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
زیارت و نیایشزیارت و نیایش در ستی‌پیر۲۴ خردادتبدیل محاسباتی
زیارت و نیایش در ستی‌پیر
ستی پیر
نشانِ طاق و ستاره؛ ستیپیرنیایش جمعی در زیارتگاه ستی‌پیرِ یزد.
- در گاه‌شمار اصلی
- اشتادروز از خرداد؛ روز ۲۶ ماه ۳؛ افزون بر نیایش اشتادروزِ هر ماه
- سنت تقویمی
- مناسبت سالانهٔ ۲۴ خرداد هجری خورشیدی؛ نیایش ماهانه بر پایهٔ گاه‌شماری زرتشتی
- برگزاری معاصر
- ۲۴ خرداد برای مناسبت سالانه؛ نیایش اشتادروزِ ماهانه جداست.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
بازهٔ سالانه و گردهمایی ماهانه از هم متمایزند. گزارش معاصر، اثبات‌کنندهٔ برگزاری این مناسبت در ایران باستان نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
زیارت و نیایشزیارت همگانی پیرنارستانه۲ تا ۶ تیرتبدیل محاسباتی
زیارت همگانی پیرنارستانه
نارستانه · پیر نارستانه
نشانِ نیایشگاه و شاخهٔ انار؛ پیرنارستانهگردهمایی پنج‌روزهٔ زرتشتیان در پیرنارستانهٔ یزد.
- در گاه‌شمار اصلی
- سپندارمذروز تا آذرروز از تیر؛ روزهای ۵ تا ۹ ماه ۴
- سنت تقویمی
- برگزاری رایج در ۲ تا ۶ تیر هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۲ تا ۶ تیر در منبع جامعهٔ زرتشتی.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
سنت زندهٔ زرتشتی با زمان برگزاری مستند؛ قدمت باستانیِ همین بازهٔ مشخص در منبع اثبات نشده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
زیارت و نیایشزیارت همگانی پارس‌بانو۱۳ تا ۱۷ تیرتبدیل محاسباتی
زیارت همگانی پارس‌بانو
پیربانو · بانوی پارس · پارس بانو
نشانِ طاقِ گل‌دار؛ زیارتگاه پارسبانوگردهمایی و نیایش در زیارتگاه پارس‌بانو در حوالی عقدا.
- در گاه‌شمار اصلی
- مهرروز تا ورهرام‌روز از تیر؛ روزهای ۱۶ تا ۲۰ ماه ۴
- سنت تقویمی
- برگزاری رایج در ۱۳ تا ۱۷ تیر هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۱۳ تا ۱۷ تیر در منبع جامعهٔ زرتشتی.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
سنت زیارتی زرتشتی؛ روایت پناه‌گرفتن یک شاهزادهٔ ساسانی در محل، در منبع به‌صورت باور دینی نقل شده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
زیارت و نیایشزیارت همگانی پیرنارکی۱۲ تا ۱۶ مردادتبدیل محاسباتی
زیارت همگانی پیرنارکی
پیر نارکی · نارکی
نشانِ نیایشگاه میان کوه؛ پیرنارکیگردهمایی دینی زرتشتیان در پیرنارکیِ مهریز.
- در گاه‌شمار اصلی
- مهرروز تا ورهرام‌روز از امرداد؛ روزهای ۱۶ تا ۲۰ ماه ۵
- سنت تقویمی
- برگزاری رایج در ۱۲ تا ۱۶ امرداد هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۱۲ تا ۱۶ مرداد در منبع جامعهٔ زرتشتی.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
سنت زندهٔ زرتشتی؛ تاریخ سالانهٔ گزارش‌شده لزوماً باستانی نیست
زمان زیارت در منابع معاصر ثبت شده؛ پیوند احتمالی محل با پرستشگاه‌های کهن، همانند اثبات قدمت تاریخ سالانهٔ زیارت نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین منطقه‌ایکوسه‌برنشینحدود ۱۰ بهمنتاریخ تقریبی
کوسه‌برنشین
رکوب کوسج · برنشستن کوسه · Kusa · بهارجشن
نشانِ چهرهٔ نمایشی و شاخه؛ کوسهبرنشیننمایش آیینیِ اعلام پایان سرما با شخصیت کوسه؛ در برخی مناطق، صورت دامداری و باروری دارد.
- در گاه‌شمار اصلی
- در گزارش‌های تاریخی: نخستین روز آذر؛ در آیین‌های روستایی متأخر: معمولاً حوالی ۱۰ بهمن
- سنت تقویمی
- تاریخ آذرِ منابع قدیم به گاه‌شماری گردان مربوط است؛ با اول آذر امروزی یکسان فرض نشود.
حدود ۱۰ بهمن، بر پایهٔ گونه‌های روستایی متأخرِ ذکرشده در مجموعه. روز دقیق میان مناطق و سال‌ها متفاوت است؛ این تاریخ، تبدیلِ اول آذر در تقویم گردان تاریخی نیست.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
در منابع آغاز دورهٔ اسلامی با نسبت‌دادن به عهد ساسانی آمده است. اجرای شهری تاریخی و گونه‌های روستایی متأخر یک زمان‌بندی ثابت ندارند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۲ منبع
آیین منطقه‌اینوروز بَلحدود ۱۳ تا ۱۷ مردادتاریخ تقریبی
نوروز بَل
نوروزبل · نوروز گالشی · نوروز دیلمی
نشانِ آتش و درختان؛ نوروز بَل گیلانجشن آغاز سال محلی گیلان با افروختن آتش.
- در گاه‌شمار اصلی
- شامگاه پیش از آغاز نوروزما در تقویم محلی گیلان
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی گالشی/دیلمی؛ در گزارش مورد استناد، بسته به محاسبه بین ۱۳ تا ۱۷ امرداد هجری خورشیدی
- برگزاری معاصر
- ۱۳ تا ۱۷ مرداد بنا بر اختلاف محاسبهٔ محلی در گزارش مورد استناد.
بازهٔ احتمالی برگزاری در محاسبه‌های محلی گیلان، از ۱۳ تا ۱۷ مرداد. این بازه به معنی پنج روز جشن پیوسته نیست؛ تاریخ هر محل می‌تواند یکی از روزهای آن باشد و صددرصد یکسان نیست.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
آیین منطقه‌ای؛ تاریخ برگزاری میان شیوه‌های محلی تفاوت دارد و انتساب تمام جزئیات امروزی به باستان قطعی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین منطقه‌ایتیرماسیزده در سنت گالشیحدود ۲۷ آبانتاریخ تقریبی
تیرماسیزده در سنت گالشی
تیرماسیزه · تیرما سینزا · Tirmāsinza
نشانِ شاخهٔ آیینی و ستاره؛ تیرماسیزدهآیین محلی همراه با فال‌گیری و در برخی گونه‌ها لال‌شوش‌زنی.
- در گاه‌شمار اصلی
- روز ۱۳ تیر در گاه‌شماری گالشی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی؛ گزارش ایرانیکا برای شرق گیلان ۲۷ آبان هجری خورشیدی را ذکر می‌کند. این تاریخ به همهٔ گونه‌های مازندرانی تعمیم داده نشود.
- برگزاری معاصر
- ۲۷ آبان در گزارش مربوط به شرق گیلان؛ به همهٔ سنت‌های مازندرانی تعمیم داده نشود.
بر پایهٔ گزارش ۲۷ آبان برای سنت گالشیِ شرق گیلان. این تاریخ در همهٔ گونه‌های گالشی و مازندرانی قطعی و یکسان نیست.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
برای تیرماسیزده‌شوی مازندرانی و این صورت گالشی، نام و تاریخ محلی جداگانه ثبت شود؛ وجود آیین معاصر تاریخ پیدایش آن را تعیین نمی‌کند.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین منطقه‌ایجل‌جلانی۱۷ تا ۱۹ دیتاریخ خورشیدی
جل‌جلانی
جُل‌جُلانی · Jeljelāni
نشانِ سه آتش بر تپه؛ جلجلانیجشن محلیِ آتش‌افروزی با شباهت‌هایی به سده.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۱۷ تا ۱۹ دی در گزارش آیین محلی نطنز
- سنت تقویمی
- تقویم خورشیدی و سنت محلیِ ثبت‌شده در پژوهش مردم‌شناختی
- برگزاری معاصر
- ۱۷ تا ۱۹ دی در گزارش محلی نطنز.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
آیین منطقه‌ایِ ثبت‌شده در دوران متأخر؛ برگزاری مستقل آن در ایران باستان از این گزارش نتیجه نمی‌شود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخیبِما؛ جشن تخت مانویحدود اسفند تا اوایل فروردینتاریخ تقریبی
بِما؛ جشن تخت مانوی
بما · بیم · Bēma · گاه‌روشن
نشانِ تختِ آیینی؛ جشن بِماآیین بزرگ مانوی برای یاد مانی، نیایش و آمرزش‌خواهی.
- در گاه‌شمار اصلی
- پایان ماه روزهٔ مانوی؛ در یک سنت تقویمی، روز ۷ آدارِ قمری بابلی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
مدخل «بما» در ایرانیکا، زمان برگزاری را اواخر فوریه یا ماه مارس می‌داند؛ برای نمایش فصلی، حدود اسفند تا اوایل فروردین در نظر گرفته شده است. این زمان صددرصد قطعی نیست؛ نمایش در دو ماه به معنی دو بار برگزاری یا جشنِ تمام‌ماه نیست و روز دقیق محاسبه نشده است.
مبنای برآورد فصلی در ایرانیکا (در زبانهٔ جدید)از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
جشنِ آیین مانوی است؛ تبدیل به روز ثابت هجری خورشیدی ندارد. طول و زمان‌بندی مراسم در منابع تفاوت دارد.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخییمکی هرمزدحدود آذر؛ روز نامشخصتاریخ تقریبی
یمکی هرمزد
یمکی انسان نخستین
نشانِ پیکر در حلقهٔ نور؛ یمکی هرمزدیادمان انسان نخستین در کیهان‌شناسی مانوی.
- در گاه‌شمار اصلی
- دو روز، هنگام ماه بدر و حضور خورشید در برج قوس
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
حدود ماه آذر، بر پایهٔ برج خورشیدیِ ذکرشده در منبع. زمان دقیق به ماه قمری و قواعد آیینی وابسته است و در اینجا محاسبه نشده؛ این مناسبت فقط در فهرست ماه نشان داده می‌شود، نه روی روزی مشخص. برگزاری دو روز طول می‌کشد، نه تمام ماه.
از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
تاریخ از سنت مانوی شرقی؛ جشن عمومی زرتشتی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخییمکی مار سیسینحدود دی؛ روز نامشخصتاریخ تقریبی
یمکی مار سیسین
یمکی سیسین
نشانِ عصا و کتاب؛ یادبود مار سیسینیادبود جانشین مانی در رهبری جامعه.
- در گاه‌شمار اصلی
- دو روز، هنگام هلال نو (New Light در منبع) و حضور خورشید در برج جدی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
حدود ماه دی، بر پایهٔ برج خورشیدیِ ذکرشده در منبع. زمان دقیق به ماه قمری و قواعد آیینی وابسته است و در اینجا محاسبه نشده؛ این مناسبت فقط در فهرست ماه نشان داده می‌شود، نه روی روزی مشخص. برگزاری دو روز طول می‌کشد، نه تمام ماه.
از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
در چرخهٔ سالانهٔ مانویان شرقی گزارش شده است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخییمکی عیسیحدود دی؛ روز نامشخصتاریخ تقریبی
یمکی عیسی
نشانِ کتاب و فروغِ ستاره؛ یادمان عیسییادمان عیسی در سنت مانوی.
- در گاه‌شمار اصلی
- دو روز، هنگام ماه بدر و حضور خورشید در برج جدی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
حدود ماه دی، بر پایهٔ برج خورشیدیِ ذکرشده در منبع. زمان دقیق به ماه قمری و قواعد آیینی وابسته است و در اینجا محاسبه نشده؛ این مناسبت فقط در فهرست ماه نشان داده می‌شود، نه روی روزی مشخص. برگزاری دو روز طول می‌کشد، نه تمام ماه.
از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
با جشن‌های مسیحیِ میلاد یا عید پاک یکی نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخییمکی سه پیشواحدود بهمن؛ روز نامشخصتاریخ تقریبی
یمکی سه پیشوا
یمکی سه پیر
نشانِ سه چراغ؛ یادبود سه پیشوایادبود سه پیشوای کشته‌شدهٔ مانوی.
- در گاه‌شمار اصلی
- دو روز، هشت روز پس از هلال نو، با خورشید در برج دلو؛ آغاز ماه روزه
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
حدود ماه بهمن، بر پایهٔ برج خورشیدیِ ذکرشده در منبع. زمان دقیق به ماه قمری و قواعد آیینی وابسته است و در اینجا محاسبه نشده؛ این مناسبت فقط در فهرست ماه نشان داده می‌شود، نه روی روزی مشخص. برگزاری دو روز طول می‌کشد، نه تمام ماه.
از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
روایت تقویمیِ سنت مانوی شرقی.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخییمکی مانیحدود اسفند تا اوایل فروردینتاریخ تقریبی
یمکی مانی
بما یمکی
نشانِ قلم و کتاب؛ یادبود مانییادبود رنج و درگذشت مانی، پیش از جشن بما.
- در گاه‌شمار اصلی
- روزهای ۲۷ و ۲۸ ماه روزهٔ مانوی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری آیینی مانوی با قواعد قمری/خورشیدی؛ تاریخ ثابت هجری خورشیدی تعیین نشده است.
این بازه، تخمین از نزدیکی یمکی مانی به جشن بما در پایان ماه روزهٔ مانوی است. منبع زمان بما را اواخر فوریه یا مارس ذکر می‌کند؛ زمان یمکی مانی در حدود اسفند تا اوایل فروردین فرض شده است. این زمان صددرصد قطعی نیست؛ نمایش در دو ماه به معنی دو بار برگزاری یا جشنِ تمام‌ماه نیست و روز دقیق محاسبه نشده است.
مبنای برآورد فصلی در ایرانیکا (در زبانهٔ جدید)از نگاه تاریخ
سنت مانوی با ریشه در دوران باستان متأخر و شواهد آیینی متأخرتر
با جشن بما مرتبط است، اما جایگاه آیینی جدا دارد.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخیمغان‌کشی؛ ماگوفونیااحتمالاً حوالی آغاز پاییز؛ مهرتاریخ تقریبی
مغان‌کشی؛ ماگوفونیا
مگوفونیا · Magophonia
نشانِ ستون تاریخی؛ یادمان هخامنشییادمانی هخامنشی در روایت هرودوت و کتسیاس، مرتبط با کشته‌شدن گئوماته.
- در گاه‌شمار اصلی
- سالگرد رویداد منسوب به برآمدن داریوش در ۵۲۲ پیش از میلاد؛ تاریخ سالانهٔ قابل‌تبدیل تعیین نشده
- سنت تقویمی
- سالگرد تاریخیِ گزارش‌شده؛ تبدیل سالانهٔ قطعی مشخص نیست.
جای‌گذاری احتمالی در مهر بر پایهٔ فرضیه‌های پژوهشیِ نقل‌شده در مدخل ماگوفونیا در ایرانیکا دربارهٔ ارتباط با اعتدال پاییزی و ماه هفتم است. این یک فرضیه است، نه تاریخ ثابتِ بازیابی‌شده؛ روزی مشخص به آن اختصاص داده نشده است.
از نگاه تاریخ
گزارش نویسندگان کلاسیک؛ تفسیر و جزئیات محل اختلاف
تفسیر عنوان و شرح رفتار با مغان محل اختلاف پژوهشگران است؛ روایت نویسندگان یونانی با واقعیت اثبات‌شدهٔ همه جزئیات برابر نیست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخی منطقه‌اینوروز سغدی؛ نوسردتاریخ وابسته به سنتبدون تاریخ قطعی خورشیدی
نوروز سغدی؛ نوسرد
Nausard
نشانِ خورشید و دو برگ؛ نوروز سغدیآغاز سال سغدی در گزارش بیرونی.
- در گاه‌شمار اصلی
- روز ۱ ماه نوسرد در تقویم سغدی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی سغدی در گزارش تاریخی؛ متفاوت با تقویم رسمی امروز.
برای این مدخل، حتی ماه یا فصل خورشیدیِ قابل برآورد در دست نیست؛ اطلاعات تاریخی آن در دفتر مناسبت‌ها حفظ شده است.
از نگاه تاریخ
گزارش تاریخی از تقویم محلی ایران فرهنگی
تاریخ محلی؛ با اول فروردینِ امروز یکی فرض نشود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخی منطقه‌اینیم‌سرد سغدیتاریخ وابسته به سنتبدون تاریخ قطعی خورشیدی
نیمسرد سغدی
نیمسرد · Nim-sarda
نشانِ نیم‌دایرهٔ خورشید؛ نیمسرد سغدیمناسبت نیمهٔ سال در گزارش بیرونی.
- در گاه‌شمار اصلی
- روز ۱ ماه فغاکان در تقویم سغدی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی سغدی در گزارش تاریخی؛ متفاوت با تقویم رسمی امروز.
برای این مدخل، حتی ماه یا فصل خورشیدیِ قابل برآورد در دست نیست؛ اطلاعات تاریخی آن در دفتر مناسبت‌ها حفظ شده است.
از نگاه تاریخ
گزارش تاریخی از تقویم محلی ایران فرهنگی
خود منبع از اختلاف شیوه‌های تعیین روز خبر می‌دهد.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخی منطقه‌ایاجغار خوارزمیتاریخ وابسته به سنتبدون تاریخ قطعی خورشیدی
اجغار خوارزمی
اجغار · Ajghār
نشانِ آتش و نقش پله‌ای؛ اجغار خوارزمیجشن مرتبط با آتش در گزارش بیرونی.
- در گاه‌شمار اصلی
- روز ۱۵ ماه چیری در تقویم خوارزمی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی خوارزمی در گزارش تاریخی؛ متفاوت با تقویم رسمی امروز.
برای این مدخل، حتی ماه یا فصل خورشیدیِ قابل برآورد در دست نیست؛ اطلاعات تاریخی آن در دفتر مناسبت‌ها حفظ شده است.
از نگاه تاریخ
گزارش تاریخی از تقویم محلی ایران فرهنگی
جایگاه فصلی بر اثر گردش تقویم تغییر کرده بود.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
سنت تاریخی منطقه‌ایوخش‌انگامتاریخ وابسته به سنتبدون تاریخ قطعی خورشیدی
وخش‌انگام
وخش‌هنگام · Wakhsh-Angam
نشانِ دو شاخهٔ رود و حلقه؛ وخشانگامبزرگداشت ایزدِ نگهبان آب و رود جیحون.
- در گاه‌شمار اصلی
- روز ۱۰ ماه اسپندارمجی در تقویم خوارزمی
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری محلی خوارزمی در گزارش تاریخی؛ متفاوت با تقویم رسمی امروز.
برای این مدخل، حتی ماه یا فصل خورشیدیِ قابل برآورد در دست نیست؛ اطلاعات تاریخی آن در دفتر مناسبت‌ها حفظ شده است.
از نگاه تاریخ
گزارش تاریخی از تقویم محلی ایران فرهنگی
مناسبت خوارزمی؛ با دهم اسفند خورشیدی برابر نیست.
آیین محلیمیر نوروزیحدود ۶ تا ۱۰ فروردینتاریخ تقریبی
میر نوروزی
پادشاه نوروز · امیر نوروزی
نشانِ تاج و گل بهاری؛ میر نوروزینمایش نوروزیِ فرمانروایی موقت یک فرد عادی.
- در گاه‌شمار اصلی
- در دورهٔ نوروز؛ در گزارش مورد استناد، آغاز از روز ششم و مدت یک تا پنج روز
- سنت تقویمی
- بازه‌ای وابسته به نوروز و سنت محلی.
بازهٔ تقریبی بر پایهٔ گزارش آغاز از ششم نوروز و مدت یک تا پنج روز. پایان واقعی ممکن است زودتر باشد؛ این پنج روز، مدت قطعی و یکسان برای همهٔ سنت‌های محلی نیست.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
در متون دورهٔ اسلامی و مردم‌نگاری ثبت شده؛ پیوندش با آیین‌های باستانی تفسیر پژوهشی است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین محلیشصت‌ششی جرقویهآغاز: ۴ خردادآغاز آیین
شصت‌ششی جرقویه
شست‌ششی · جشن شصت‌وششم نوروز
نشانِ کوزه و موج؛ آیین آب در جرقویهگردهمایی زیارتی و آیین‌های مرتبط با آب در جرقویهٔ اصفهان.
- در گاه‌شمار اصلی
- آغاز در روز شصت‌وششم سال، ۴ خرداد هجری خورشیدی؛ مدت در گزارش‌ها ده روز تا یک ماه
- سنت تقویمی
- هجری خورشیدی؛ شروع مناسبت در گزارش مردم‌نگارانه.
فقط روز آغاز مشخص است؛ مدت برگزاری در گزارش‌ها متفاوت است.
از نگاه تاریخ
آیین مردمی/منطقه‌ای؛ قدمت باستانیِ صورت فعلی اثبات نشده است
حبیب برجیان آن را بازماندهٔ خردادگان تفسیر می‌کند؛ شواهد تفصیلی از مردم‌نگاری معاصر است.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
آیین دینیجشن رپیتون۳ فروردینتبدیل محاسباتی
جشن رپیتون
رپیثوین · رپیتوین · Rapithwin
نشانِ خورشید در بلندای آسمان؛ رپیتوننیایش برای رپیتون، ایزد نیمروز، و بازگشت او در چرخهٔ سال دینی.
- در گاه‌شمار اصلی
- ۳ فروردین؛ اردیبهشت‌روز از فروردین. بازگشت آیینی از نوروز نیز گرامی داشته می‌شود.
- سنت تقویمی
- گاه‌شماری دینی زرتشتی؛ بخشی از دورهٔ نوروز.
این تاریخ، تبدیل حسابی با فرض آغاز مشترک سال است؛ زمان واقعی برگزاری به تقویم و سنت جامعه بستگی دارد.
از نگاه تاریخ
جزء تقویم تاریخی زرتشتی؛ قدمت همهٔ جزئیات معلوم نیست
بازگشت رپیتون با نوروز مرتبط است؛ سوم فروردین در گزارش سنت آیینی روز ویژهٔ جشن اوست.
منابع و مطالعهٔ بیشتر ۱ منبع
نام کوتاهتر یا گروه دیگری را امتحان کنید.