مقالهها، پژوهشها و منابع تاریخی مرتبط با «ایران در دوران معاصر / دکتر سیدجواد طباطبایی» را در آرشیو پارسیان دژ مطالعه کنید.
دکتر سیدجواد طباطبایی
فایل سخنرانی «سیدجواد طباطبایی» در روز بزرگداشت سعدی تاریخ ۱م اردیبهشت ۹۵ شیراز ۱۱ MB طول: ۴۶:۱۰ برای دانلود بر روی لینک زیر کلیک کنید : همایش سعدی-دکتر طباطبایی
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
دلیل سهروردی در توضیح اینکه ابنسینا را توانِ آن نبود تا طرحِ «حکمت مشرقی» را به انجام رساند، این است که او از «اصل مشرقی» که مؤید درستی عنوان «مشرقی» است، آگاهی نداشت. ابنسینا این اصل را که نزد حکمای خسروانی ظاهر شده بود و آن همان حکمت الهی است، نمیشناخت. شیخ ما مینویسد: «در ایران باستان امتی بودند که به حق راهنمایی میکردند و قائل به حق بودند. اینان حکمای فاضلی بودند که نباید آنان را با مجوسان اشتباه کرد. من حکمت شریفهی نوریهی آنان را که ذوق افلاطونی و اسلاف او نیز بر آن گواهی دارد، در ک
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
بهگفتهی احسان نراقی <آنچه خود داشت> داستان «قربت شرقی» (بهچه؟!) در برابر «غربت غرب» است: «... قدرت غرب از غرقهشدن در واقعیت سرچشمه میگیرد، اما شکوه تاریخ شرق از درخشش لایزال حقیقت است. اکنون ما ناگزیریم که واقعیت غرب و حقیقت شرق را درهمآمیزیم و یگانه کنیم و این کاریاست بس گران و دشوار و در عین حال بس دلانگیز و هیجانآور.» یدیهی است که دربارهی این سخنان احسان نراقی تردیدهایی جدی وجود دارد. این سخنان، شالودهی نظریِ روشی نسنجیده در بررسی تاریخ اندیشه در ایران است. احسان نراقی به عنوان جا
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
سیدجمالالدین اسدآبادی پیروان بسیاری در همهی کشورهای اسلامی و نیز در میان مسلمانان شبه قارهی هند پیدا کرد؛ اما جای شگفتی است که در ایران اگرچه در جریان اقامتش کسانی بر او گرد آمدند، و به تحریکاتش گوش فرادادند، اما دیدگاههای او، نظر به ابهامی که در آنها وجود داشت، چندان مورد توجه قرار نگرفت. خود او در واپسین نامه از زندان باب عالی نوشته است که «امیدواریها به ایرانم بود؛ اجر زحماتم را به فراش غضب حواله کردند» ( نامهها، ۶۷؛ نیز نک : عبارتی که صفاتالله جمالی از او نقل کرده است: «ایران مرکز اس
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
سیاستنامه نویسی، نخستین جریانی بود که در سپیدهدم دورهی اسلامیِ فرهنگ و تمدن ایرانزمین از سرچشمهی اندیشهی ایرانشهری روانشد و تا فراهم آمدن مقدّمات جنبش مشروطهخواهی و حتی فراتر از آن به صورتهای گونهگون دوام آورد. البته این نکته را نیز نباید ناگفته گذاشت که اندیشهی سیاسی ایرانشهری با سیاستنامهنویسی، بهرغم تداوم آن در این، دارای این تمایز بنیادین بود که عنصر اساسی اندیشهی سیاسی ایرانشهری مفهومِ «شاهِ آرمانی» بود، در حالیکه سیاستنامهنویسان با ایجاد دگرگونی در شالودهی این مفهوم، نظ
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
میزگردِ ایرانِ امروز، سنت، مدرنیته یا پستمدرن؟ مجلهی کیان، سال سوم، مهر و آبان ۱۳۷۲، شمارهی۱۵ برای دانلود این نسخه بر روی لینک زیر کلیک کنید : ایران_امروز،_سنت،مدرنیته_یا_پست_مدرن
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
اصحاب ایدئولوژی، با مخدوش کردن نسبت گذشته و حال، گذشته را به مثابه آیندهیِحال توضیح میدهند. اما توجه اصحاب ایدئولوژی به گذشته و نیز به آینده که آن را از الزامات حالِ پیکار سیاسی قیاس میگیرند، برای توضیح نسبت آن با حال نیست، بلکه گذشته حالی است که پیش از موقع بهوقوعپیوسته است! اصل در توضیح علی شریعتی از ابوذر به عنوان نخستین سوسیالیست، ابوذر نیست، بلکه توجیه سوسیالیسم به عنوان ایدئولوژی پیکار سیاسی است. نظام فکری ایدئولوژی نظامی فرازمانی و به این اعتبار فراتاریخی و ضد تاریخی است. وآنگهی ای
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
اسپینوزا در پاسخ این شبهه که نظامهای خودکامه فاقد تنش و شورش اند، بر آن است که هر صلحی را نمیتوان «امنیت راستین» نامید، و می نویسد: «اگر بندگی، توحّش و انزوا شایستگی این را میداشتند که صلح و آرامش خوانده شوند، برای آدمیان هیچ چیزی اسفناکتر از صلح و آرامش وجود نمیداشت. اگرچه میان پدران و فرزندان نیز اغلب تنشهایی سختتر از آنکه میان خدایگان و بنده ظاهر میشود، پدید میآید، با اینهمه برای حُسنِ ادارهی خانواده سودمند نیست که حقّ پدری به حقّ مالکیت تبدیل شود، و پدر با فرزندان خود همچون برده
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
از دیدگاه تأمل فلسفی و خردگرایی در تقدیر تاریخی ایران، در عصر زرین فرهنگ ایران، همزمان با نخستین دورهی شعر فارسی، یک شاعر از اهمیت ویژهای برخوردار بود. فردوسی توسی، سرایندهی حماسهی «ملّی» را که تجدید کنندهی جاویدانِ خرد ایرانشهری در ادب فارسی بود و با زبان شیوا و بیان خلاق، پلی میان دورهی باستانی و دورهی اسلامی ایران پیافکند، باید شاعر دورهی تولد دوبارهی ایرانزمین یا به دیگر سخن، شاعرِ وحدت و تداوم تاریخی به شمار آورد. هماو به چنان تأملی فلسفی در تقدیر ایرانزمین پرداخته است که حماسه
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
بِنِدتو کروچه، فیلسوف تاریخ ایتالیایی گفته بود: «هر تاریخی، تاریخِ معاصر است»، یعنی اینکه تاریخنویس، پیوسته تاریخ را از دیدگاه زمان خود مینویسد. البته این امر به معنی آن نیست که تاریخنویس مواد تاریخ گذشته را با مضمون مفاهیم دوران جدید توضیح میدهد، بلکه مراد آن است که معنای بسیاری از وقایع تاریخی و بهویژه پدیدار شدن صورتهای نوی آگاهی را جز در جریان دگرگونیهای تاریخی نمیتوان فهمید و توضیح داد. خاستگاه تاریخنویسی جدید ایرانی و البته شرط امکان ایضاح مبانی نظری آن، پدیدار شدن آگاهی جدید انس
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
اگر بخواهیم در ایران معادلی برای اتفاق «سکولاریزاسیون» داشته باشیم، همان اتفاق «مشروطه» است. اتفاقاً جالب توجه این است که روشنفکران دینی روی این تجربه مهم بحث نمیکنند. ما مدام درباره سکولاریزاسیون صحبت میکنیم، اما اتفاقاً مهم برای ما باید مشروطه باشد و در خصوص آن باید صحبت کنیم نه سکولاریزاسیون. وقتی شما مدام از مفاهیم مسیحیت صحبت کنید و آن مباحث را وارد کنید، بدان معنی است که نمیخواهید از تجربه مشخص اسلام صحبت کنید. تجربه تدوین قوانین جدید بر مبنای حقوق شرع در ایران، چیزی است که مشابه با آن
شمشاد امیری خراسانی
دکتر سیدجواد طباطبایی
هابز مینویسد: «این نظر که برابر آن قدرت پادشاه از قرارداد ناشی میشود، یا به عبارت دیگر، این قدرت تحت شرایطی به او تفویض میشود، از نفهمیدن این حقیقت ساده برخاسته است که چون قراردادها واژهها و بازدَمی بیش نیستند، برای ایجاد تکلیف، اجبار و ممانعت، هیچ نیروی دیگری جز نیروی کسی نیست که شمشیرِ عمومی (Public Sword) در دست دارد، یعنی بسطِ یدِ شخص یا انجمنی که حاکمیت در دست اوست، و همگان نیز که در حاکم وحدت (in him united) پیدا کرده اند، اَعمال اورا تصویب میکنند و آنها را به نیروی خود به مورد اجرا
شمشاد امیری خراسانی