دانش پارسی

0
3

سند حدیث «اگر علم در ثریا باشد مردانی از سرزمین پارس به آن دست پیدا خواهند کرد» چگونه است؟

این حدیث را عبدالله ابن جعفر حمیری در کتاب قرب الاسناد ، از پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص) نقل نموده است. کتاب قرب الاسناد از منابع معتبر روائی می باشد.
با این مقدمه در جواب شما باید گفت که : این حدیث را عبدالله ابن جعفر حمیری در کتاب قرب الاسناد، از پیامبر عظیم الشأن اسلام(ص) نقل نموده که آن حضرت فرمود: «اگر علم در ثریا باشد مردانی از سرزمین فارس به آن دست خواهند یافت». [۱]
در باره ی سند این روایت باید دو امر مورد بحث قرار گیرد:
۱٫ سندحمیری تا امام معصوم
۲٫ سند ما به کتاب قرب الاسناد
در باره ی سند عبدالله حمیری به امام معصوم(ع) گفته شده است که ابو العباس عبد الله بن جعفر بن حسین بن مالک بن جامع حِمیَرى قمى، از یاران امام حسن عسگرى علیه‏السلام و از فقها و روات بزرگ شیعه در قرن سوم هجرى مى‏باشد.
ایشان از مقام و منزلت والایى در میان علما و فقهاى بزرگ شیعه برخوردار است و شخصیت‏هایى همچون شیخ صدوق در مشیخه «الفقیه» و نجاشى در «رجال» و مجلسى دوم در «روضه المتقین» و مامقانى در «تنقیح المقال» و علیارى در «بهجه الآمال» فقاهت، وثاقت و وجاهت او را در میان مشایخ روایى شهر قم مطرح نموده‏اند.
وى از مشایخ بزرگ محمد بن یعقوب کلینى به شمار مى‏آید و کلینى در کتاب «کافى» بسیار بر او استناد نموده و از او روایت نقل کرده است.
حمیرى با امام هادى و امام حسن عسکرى علیهماالسلام مکاتباتى داشت و على رغم فشار شدید حکومت عباسى در قطع ارتباط میان شیعیان و آن دو امام بزرگوار، ارتباط خود را با امامان خود حفظ کرده و از آن دو امام همام پیوسته رهنمود مى‏گرفت.
پس از شهادت امام حسن عسکرى علیه‏السلام حمیرى رابطه خود را با معدن وحى در زمان غیبت صغرى قطع نکرد و از طریق «محمد بن عثمان عمرى» رابطه و مکاتبه ی خود را با امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشریف حفظ نمود و مسائل و مشکلات خود را از امام زمان از طریق نامه مى‏پرسید و از نور وجود آن حضرت بهره‏مند مى‏گشت. وى مجموعه این نامه‏ها را در کتابى به نام «مسائل عن محمد بن عثمان العمری و التوقیعات» جمع آورى نموده است. پس ایشان از علما و مؤلفین بزرگ حدیث و کتاب او نیز از منابع معتبر روایی و مورد اعتماداست. [۲]
و اما در باره سند ما به کتاب قرب الاسناد باید بگوییم:
علاوه بر این که این روایت را بحار الانوار هم از قرب الاسناد نقل کرده است و ما از این طریق هم به کتاب قرب الاسناد دسترسی داریم، نسخه‏اى از این کتاب در کتابخانه حضرت آیت الله بروجردى موجود است که تاریخ نگارش آن ۱۳۵۹ هجرى است و به خط حسن میر خانى مى‏باشد. این نسخه از نسخه‏اى تهیه شده که از روى نسخه‏اى که اجازه مؤلف آن، یعنى عبد الله بن جعفر حمیرى در تاریخ ۳۰۴ هجرى بر آن بوده، نوشته شده است. [۳]
در پایان تذکر این نکته بی فایده نیست که روایات زیاد دیگری در تفسیر آیه ۵۴ سوره مائده و آیه ۳۸ سوره محمد، هم داریم که در آنها بجای کلمه «علم» کلمه «دین» یا «ایمان» آمده است.
توضیح این که:
هنگامی که آیاتی از قرآن در نکوهش قوم عرب، بجهت عدم ثبات و پایداری در ایمان، و تهدید به جایگزینی قوم دیگر بجای آنها، برای پذیرش ایمان نازل شده، مانند این آیه ی شریفه: «اگر شما از پذیرش این دین روی بگردانید، خداوند قوم دیگرى را بجای شما می آورد که مثل شما نیستند». [۴] و نیز این آیه «اى کسانى که ایمان آورده‏اید! هر کس از شما از آیین خود باز گردد خداوند در آینده جمعیتى را مى‏آورد که آنها را دوست دارد و آنها نیز خدا را دوست دارند، در برابر مؤمنان متواضع، و در برابر کافران نیرومند و شکست ناپذیرند، مردانى که در راه خدا جهاد مى‏کنند و هرگز از سرزنش کنندگان هراسى به خود راه نمى‏دهند» [۵] . اصحاب از پیامبر اکرم(ص) پرسیدند: این گروهى که خداوند در این آیات به آنها اشاره کرده کیانند؟! در این هنگام که سلمان در کنار پیامبر(ص) بود، پیامبر(ص) دست بر پاى – و طبق روایتى بر شانه سلمان زد و فرمود: «منظور این مرد و قوم اوست، سوگند به آن کس که جانم به دست اوست، اگر ایمان در ثریا باشد گروهى از مردان فارس آن را به دست مى‏آورند». [۶]

[۱] جعفر عن أبیه أن رسول الله ص قال لو کان العلم منوطا بالثریا لتناولته رجال من فارس. قرب الاسناد، ص۵۳، بحارالأنوار، ج۶۴ ، ص۱۷۵٫
[۲] این کتاب از اصول چهارصدگانه اولیه شیعه به شمار مى‏آید و از زمان نگارش تا حال در طول بیش از هزار سال پیوسته مورد توجه علما و بزرگان شیعه واقع شده و روایاتش در مجموعه‏هاى بزرگ روایى نقل شده است که از جمله ی آنهاست: کتاب کافى شیخ کلینى، کتاب فقیه و خصال شیخ صدوق، تهذیب شیخ طوسى، بحار الانوار علامه مجلسى، وسائل الشیعه شیخ حر عاملى، و مستدرک الوسائل محدث نورى. برای آگاهی بیشتر نک: سؤال ۱۱۸۱، نمایه: ایرانیان و اعراب.
[۳] برای اطلاع بیشتر به نرم افزار جامع احادیث مراجعه بفرمایید.
[۴] محمد، ۳۸ ” وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا یَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَیْرَکُمْ ثُمَّ لا یَکُونُوا أَمْثالَکُمْ”.
[۵] مائده، ۵۴”یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ أَذِلَّهٍ عَلَى الْمُؤْمِنینَ أَعِزَّهٍ عَلَى الْکافِرینَ یُجاهِدُونَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ وَ لا یَخافُونَ لَوْمَهَ لائِمٍ ذلِکَ فَضْلُ اللَّهِ یُؤْتیهِ مَنْ یَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ”.
[۶] بحارالأنوار، ج،۲۲، ص۵۲، باب ۳۷، ما جرى بینه و بین أهل الکتاب. برگزیده تفسیر نمونه، ج‏۴، ص ۴۶۴٫
“وَ قَالَ الطَّبْرِسِیُّ رَحِمَهُ اللَّهُ وَ رَوَى أَبُو هُرَیْرَهَ أَنَّ نَاساً مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ص قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِینَ ذَکَرَ اللَّهُ فِی کِتَابِهِ وَ کَانَ سَلْمَانُ إِلَى جَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ ص فَضَرَبَ یَدَهُ عَلَى فَخِذِ سَلْمَانَ فَقَالَ هَذَا وَ قَوْمُهُ وَ الَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَوْ کَانَ الْإِیمَانُ مَنُوطاً بِالثُّرَیَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ فَارِسَ”.

دانش پارسی

اشتراک
اطلاع از
guest
0 Comments
بازخورد درون خطی
مشاهده همه نظرات