اطلاعات در باره لغت

درود بر شما.

بله، جست‌وجوی شما در بنیاد درست است. واژهٔ «گرگ» در فارسی باستانِ روزگار هخامنشی به گونهٔ vṛka- / vr̥ka- بازسازی می‌شود و در برخی فرهنگ‌ها، به‌ویژه نوشته‌های قدیمی‌تر، آن را varka- نیز آوانویسی کرده‌اند.

در خط میخی فارسی باستان این بن چنین نوشته می‌شود:

𐎺𐎼𐎣

آوانویسی نشانه‌ها: v-r-k

پس «وارکا» که گاهی در تارنماها نوشته می‌شود، کاملاً بی‌پایه نیست، اما اگر «وارکا» را با «آ»ی کشیده بخوانیم، تلفظ دقیقی به دست نمی‌دهد. Roland G. Kent در فرهنگ فارسی باستان خود صورت varka- را با معنای «wolf = گرگ» آورده است.

دربارهٔ تلفظ باید درنگ بیشتری کرد؛ زیرا صدای فارسی باستان را ضبط‌شده در دست نداریم و تلفظ آن از روی خط میخی، زبان اوستایی و دیگر زبان‌های ایرانی بازسازی می‌شود. در بازسازی‌های تازه‌تر، این واژه را چیزی نزدیک به:

vṛka- / vr̥ka-

می‌دانند. برای یک فارسی‌زبان می‌توان تلفظ تقریبی آن را «وِرْکَ / وِرْکا» نوشت؛ با این یادآوری که «v» آغازین احتمالاً آوایی نزدیک به w داشته است. پس بهتر است آن را «وارکا» با «آ»ی بلند نخوانیم.

یکی از گواه‌های بسیار جالب این واژه، نام باستانی گرگان است. گرگان در سنگ‌نبشتهٔ بیستون داریوش بزرگ با نام:

Varkāna — 𐎺𐎼𐎣𐎠𐎴

آمده است. این نام از همان بنِ «گرگ» ساخته شده و معنایی نزدیک به «سرزمین گرگ‌ها» دارد. دانشنامهٔ ایرانیکا نیز تصریح می‌کند که گرگان امروزی همان Varkāna فارسی باستان است.

دگرگونی واژه را نیز می‌توان به‌گونه‌ای ساده چنین نشان داد:

*ایرانی باستان: vṛka- → فارسی باستان: varka-/vr̥ka- → فارسی میانه: gurg → فارسی امروز: گرگ (gorg)

این ریشه تنها در فارسی دیده نمی‌شود. در اوستایی واژهٔ vəhrka- و در سانسکریت vṛka- به معنی «گرگ» وجود دارد و همهٔ این صورت‌ها به یک ریشهٔ بسیار کهن هندواروپایی بازمی‌گردند.

بنابراین پاسخ کوتاه این است:

بله؛ «varka-» در منابع زبان‌شناسی فارسی باستان به معنی گرگ آمده است، ولی از دید بازسازی آوایی، صورت vr̥ka-/vṛka- دقیق‌تر است و تلفظ تقریبی آن را می‌توان «وِرْکَ» دانست، نه «وارکا» با آوای «آ»ی بلند.