میشه بگید ایا ما انسان ها چرا بیرحمیم

انسان ذاتاً فقط بی‌رحم نیست؛ همان انسانی که می‌تواند ستم کند، توان مهر، فداکاری و دادگری هم دارد. بی‌رحمی معمولاً زمانی بیشتر می‌شود که ترس، خشم، آزمندی، قدرتِ بی‌مهار، تعصب یا «دیگری‌سازی» بر خرد و وجدان چیره شود.

اگر از نگاه ایرانشهری (از دید خودم) به موضوع بنگریم، ارزش تمدن دقیقاً در مهار همین بخش ویرانگر انسان است. در اندیشهٔ ایرانی، فرمانروایی و جامعه زمانی شایسته‌اند که بر «داد» استوار باشند، نه زور و بیداد. از شاهنامه تا اندرزنامه‌های ایرانی، بارها هشدار داده شده که قدرت اگر از خرد و داد جدا شود، به تباهی می‌انجامد.

پس شاید پرسش اصلی این نباشد که «چرا انسان بی‌رحم است؟»؛ بلکه این باشد که چه چیزی انسان را از بی‌رحمی بازمی‌دارد؟ پاسخ من: خرد، آموزش، همدلی، قانون و فرهنگِ دادگری.