درود بر شما و سپاس از پرسش دقیقتان.
من برای یافتن مقالهای که فرمودید، ترکیبهای «جلالی»، «همشهری»، «زادگاه کوروش»، «انشان»، «کهگیلویه و بویراحمد» و سالهای پیرامون ۱۳۷۶ را در آرشیوهای قابل جستوجو بررسی کردم؛ اما متأسفانه تا اینجا نتوانستم مقاله یا پایاننامهای با مشخصات قطعیِ نویسندهای به نام جلالی پیدا کنم.
احتمال دارد مطلب مورد نظر در نسخهٔ چاپی روزنامه همشهری یا یکی از ضمیمههای آن منتشر شده باشد و نسخههای قدیمی آن هنوز بهطور کامل در اینترنت نمایه نشده باشند.
اما دربارهٔ خودِ ادعای «زادگاه کوروش در کهگیلویه و بویراحمد» میتوان با اطلاعات امروز دقیقتر داوری کرد.
کوروش بزرگ در استوانهٔ بابلی خود، پدر، پدربزرگ و نیای خود را «شاهان انشان» معرفی میکند. پس پیوند خاندان کوروش با انشان کاملاً تاریخی و مستند است. اما هیچ کتیبهٔ شناختهشدهای از کوروش نمیگوید که او دقیقاً «در شهر انشان» یا در محل مشخصی از کهگیلویه و بویراحمد زاده شده است.
دانشنامهٔ ایرانیکا نیز دربارهٔ زادروز و کودکی کوروش میگوید منابع یونانی روایتهای گوناگون و تا اندازهای افسانهای در این باره دارند و محل دقیق تولد او معلوم نیست. هرودوت تنها از «پارس» سخن میگوید و محل مشخصی را تعیین نمیکند.
نکتهٔ تعیینکننده دربارهٔ انشان این است که از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، با کشف نوشتههای ایلامی، شهر باستانی انشان با اطمینان بسیار بالا با «تل ملیان» در دشت بیضای استان فارس، حدود ۵۰ کیلومتری شمالغرب شیراز، شناسایی شده است.
این شناسایی فقط بر پایهٔ حدس جغرافیایی نیست؛ در خودِ ملیان آجرهای دارای کتیبهای پیدا شده که از معبدی «در انشان» سخن میگویند و متنهای اداری یافتشده در همان محوطه نیز نام انشان/انزان را ثبت کردهاند. به همین علت امروزه در پژوهشهای باستانشناسی، ملیان به عنوان شهر باستانی انشان پذیرفته شده است.
البته «انشان» تنها نام یک شهر نبود و به یک منطقهٔ گسترده نیز اطلاق میشد. ایرانیکا تصریح میکند که وقتی کوروش و نیاکانش خود را «شاه انشان» میخواندند، ممکن است منظور حکومت بر منطقهٔ انشان بوده باشد، نه صرفاً شهر ملیان. حدود دقیق این منطقه نیز در همهٔ دورهها ثابت نبوده است.
از همین نکته بعضی پژوهشگران محلی نتیجه گرفتهاند که بخشهایی از کهگیلویه و بویراحمد، ممسنی، چهارمحال و مناطق شرقی خوزستان نیز در دورههایی در حوزهٔ انشان یا پیرامون آن قرار داشتهاند. اصل ارتباط تاریخی این پهنهها با جهان ایلامی و پارسی قابل بررسی است، اما از آن نمیتوان یک گام دیگر برداشت و گفت «پس کوروش حتماً در کهگیلویه و بویراحمد زاده شده است».
این دو گزاره با یکدیگر فرق دارند:
«بخشهایی از کهگیلویه و بویراحمد ممکن است در حوزهٔ تاریخی انشان قرار داشته باشند»؛
با
«کوروش بزرگ در نقطهای از کهگیلویه و بویراحمد امروزی متولد شده است.»
برای گزارهٔ دوم هنوز مدرک مستقیم باستانی یا متنی نداریم.
اتفاقاً در خود همشهری نیز سالها بعد، در سال ۱۳۸۶، گزارشی منتشر شد که این بار «قلعهبردیِ اندیکا در شمالشرق خوزستان» را محلی معرفی میکرد که «برخی مورخان» زادگاه کوروش دانستهاند. همین اختلاف نشان میدهد که مسئلهٔ زادگاه دقیق کوروش هنوز محل فرضیهپردازی بوده و روزنامه نیز یک دیدگاه یگانه و اثباتشده نداشته است.
پس جمعبندی من این است:
۱. پیوند کوروش و خاندان او با «انشان» قطعی و مستند است.
۲. شهر باستانی انشان امروزه با پشتوانهٔ قوی باستانشناختی با تل ملیان در دشت بیضای فارس شناسایی میشود.
۳. انشان نام یک منطقه نیز بوده و قلمرو آن از خود شهر گستردهتر بوده است.
۴. محل دقیق زادهشدن کوروش بزرگ در منابع معتبر مشخص نشده است.
۵. بنابراین نظریهٔ «زادگاه کوروش در کهگیلویه و بویراحمد» میتواند به عنوان یک فرضیهٔ محلی بررسی شود، ولی در وضعیت کنونی دانش تاریخی نمیتوان آن را یک حقیقت اثباتشده دانست.
۶. دربارهٔ مقالهٔ مورد نظر شما نیز تا این لحظه مشخصات قابل اعتماد «آقای جلالی» را پیدا نکردم و بهتر است بدون یافتن اصل مقاله، نام نویسنده یا محتوای تز را حدس نزنیم.
اگر نسخهٔ چاپی روزنامه واقعاً مربوط به حوالی سال ۱۳۷۶ بوده، بهترین محل برای یافتن آن آرشیو روزنامهٔ همشهری و آرشیو مطبوعات کتابخانهٔ ملی ایران است. با یافتن حتی ماه یا فصل تقریبی انتشار، امکان پیدا کردن مقاله بسیار بیشتر میشود.
درود بر شما و سپاس از پرسش دقیقتان.
من برای یافتن مقالهای که فرمودید، ترکیبهای «جلالی»، «همشهری»، «زادگاه کوروش»، «انشان»، «کهگیلویه و بویراحمد» و سالهای پیرامون ۱۳۷۶ را در آرشیوهای قابل جستوجو بررسی کردم؛ اما متأسفانه تا اینجا نتوانستم مقاله یا پایاننامهای با مشخصات قطعیِ نویسندهای به نام جلالی پیدا کنم.
احتمال دارد مطلب مورد نظر در نسخهٔ چاپی روزنامه همشهری یا یکی از ضمیمههای آن منتشر شده باشد و نسخههای قدیمی آن هنوز بهطور کامل در اینترنت نمایه نشده باشند.
اما دربارهٔ خودِ ادعای «زادگاه کوروش در کهگیلویه و بویراحمد» میتوان با اطلاعات امروز دقیقتر داوری کرد.
کوروش بزرگ در استوانهٔ بابلی خود، پدر، پدربزرگ و نیای خود را «شاهان انشان» معرفی میکند. پس پیوند خاندان کوروش با انشان کاملاً تاریخی و مستند است. اما هیچ کتیبهٔ شناختهشدهای از کوروش نمیگوید که او دقیقاً «در شهر انشان» یا در محل مشخصی از کهگیلویه و بویراحمد زاده شده است.
دانشنامهٔ ایرانیکا نیز دربارهٔ زادروز و کودکی کوروش میگوید منابع یونانی روایتهای گوناگون و تا اندازهای افسانهای در این باره دارند و محل دقیق تولد او معلوم نیست. هرودوت تنها از «پارس» سخن میگوید و محل مشخصی را تعیین نمیکند.
نکتهٔ تعیینکننده دربارهٔ انشان این است که از دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، با کشف نوشتههای ایلامی، شهر باستانی انشان با اطمینان بسیار بالا با «تل ملیان» در دشت بیضای استان فارس، حدود ۵۰ کیلومتری شمالغرب شیراز، شناسایی شده است.
این شناسایی فقط بر پایهٔ حدس جغرافیایی نیست؛ در خودِ ملیان آجرهای دارای کتیبهای پیدا شده که از معبدی «در انشان» سخن میگویند و متنهای اداری یافتشده در همان محوطه نیز نام انشان/انزان را ثبت کردهاند. به همین علت امروزه در پژوهشهای باستانشناسی، ملیان به عنوان شهر باستانی انشان پذیرفته شده است.
البته «انشان» تنها نام یک شهر نبود و به یک منطقهٔ گسترده نیز اطلاق میشد. ایرانیکا تصریح میکند که وقتی کوروش و نیاکانش خود را «شاه انشان» میخواندند، ممکن است منظور حکومت بر منطقهٔ انشان بوده باشد، نه صرفاً شهر ملیان. حدود دقیق این منطقه نیز در همهٔ دورهها ثابت نبوده است.
از همین نکته بعضی پژوهشگران محلی نتیجه گرفتهاند که بخشهایی از کهگیلویه و بویراحمد، ممسنی، چهارمحال و مناطق شرقی خوزستان نیز در دورههایی در حوزهٔ انشان یا پیرامون آن قرار داشتهاند. اصل ارتباط تاریخی این پهنهها با جهان ایلامی و پارسی قابل بررسی است، اما از آن نمیتوان یک گام دیگر برداشت و گفت «پس کوروش حتماً در کهگیلویه و بویراحمد زاده شده است».
این دو گزاره با یکدیگر فرق دارند:
«بخشهایی از کهگیلویه و بویراحمد ممکن است در حوزهٔ تاریخی انشان قرار داشته باشند»؛
با
«کوروش بزرگ در نقطهای از کهگیلویه و بویراحمد امروزی متولد شده است.»
برای گزارهٔ دوم هنوز مدرک مستقیم باستانی یا متنی نداریم.
اتفاقاً در خود همشهری نیز سالها بعد، در سال ۱۳۸۶، گزارشی منتشر شد که این بار «قلعهبردیِ اندیکا در شمالشرق خوزستان» را محلی معرفی میکرد که «برخی مورخان» زادگاه کوروش دانستهاند. همین اختلاف نشان میدهد که مسئلهٔ زادگاه دقیق کوروش هنوز محل فرضیهپردازی بوده و روزنامه نیز یک دیدگاه یگانه و اثباتشده نداشته است.
پس جمعبندی من این است:
۱. پیوند کوروش و خاندان او با «انشان» قطعی و مستند است.
۲. شهر باستانی انشان امروزه با پشتوانهٔ قوی باستانشناختی با تل ملیان در دشت بیضای فارس شناسایی میشود.
۳. انشان نام یک منطقه نیز بوده و قلمرو آن از خود شهر گستردهتر بوده است.
۴. محل دقیق زادهشدن کوروش بزرگ در منابع معتبر مشخص نشده است.
۵. بنابراین نظریهٔ «زادگاه کوروش در کهگیلویه و بویراحمد» میتواند به عنوان یک فرضیهٔ محلی بررسی شود، ولی در وضعیت کنونی دانش تاریخی نمیتوان آن را یک حقیقت اثباتشده دانست.
۶. دربارهٔ مقالهٔ مورد نظر شما نیز تا این لحظه مشخصات قابل اعتماد «آقای جلالی» را پیدا نکردم و بهتر است بدون یافتن اصل مقاله، نام نویسنده یا محتوای تز را حدس نزنیم.
اگر نسخهٔ چاپی روزنامه واقعاً مربوط به حوالی سال ۱۳۷۶ بوده، بهترین محل برای یافتن آن آرشیو روزنامهٔ همشهری و آرشیو مطبوعات کتابخانهٔ ملی ایران است. با یافتن حتی ماه یا فصل تقریبی انتشار، امکان پیدا کردن مقاله بسیار بیشتر میشود.