کتابخانهٔ زندهٔ پژوهش تاریخی

مقالات ایران باستان

مقاله‌ها، پژوهش‌ها و منابع تاریخی مرتبط با «ایران باستان» را در آرشیو پارسیان دژ مطالعه کنید. صفحه 15.

ارسال مقاله
۹۷۰ مقاله ۲۳ حوزهٔ تاریخی ۵۰ سرچشمهٔ پژوهش ۰ بازبینی دبیر
مطالعه و کاوش

مقالات ایران باستان

۷۲۸ مقاله پیدا شد مرتب‌شده بر اساس تازه‌ترین
انتخاب‌های فعال: ایران باستان پاک‌کردن همه
کتاب-تاریخ-سیستان2 آثار باستانی و ارزش های تاریخی

کتاب تاریخ سیستان به تصحیح محمد تقی بهار+دریافت

تاریخ سیستان از کتاب‌های کهن به زبان فارسی است که چندین تن (احتمالاً دو نفر) در طی سده‌های پنجم تا هشتم قمری آن را به نگارش درآورده‌اند. این کتاب جدا از ارزش تاریخی، از نظر زبان و ادبیات فارسی اهمیت بسیار زیادی دارد. از این کتاب تنها یک نسخهٔ خطی به دست آمده‌است که متعلق است به قبل از سال ۸۶۴ هجری قمری که خودش از روی نسخهٔ قدیمی‌تری نوشته شده‌است. تألیف کتاب از این کتاب تنها یک نسخهٔ خطی به دست آمده‌است که تاریخ نوشتن نسخه، متعلق به سال ۸۳۹ خورشیدی (۸۶۴ قمری) و تاریخ تألیف آن سال ۷۰۴ خ. (۷۲۵ ق.)

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
سرباز-ساسانی حکومت ساسانیان

مهتا (موتا) سردار دیلمیان و مبارزه با اعراب

پس از ظهور اسلام که اعراب به ایران حمله کردند، با شکست سنگین یزدگرد سلسله ی ساسانیان سقوط کرد و با گسترش روز افزون دین اسلام در خاک ایران، اعراب نفوذی صد چندان به ایران پیدا کردند و سرتاسر سرزمین ایران به دست اعراب افتاد.اما یکی از مناطقی که سرسختانه در مقابل هجوم اعراب ایستادگی نمود، شمال ایران و به ویژه سرزمین گیلان بود. . در رشته کوه های جنوبی دریای کاسپی مردمانی که آنها را کاسها ، کادوس ها و آمارد ها (ساکنان گیلان و غرب مازندران امروزی) و تپوریان( ساکنین مازندران شرقی و مرکزی امروزی) تشکیل م

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
کوروش-بزرگ_avatar_1424879942 آثار باستانی و ارزش های تاریخی

ریشه شناسی کلمه سلطان و شاه شاهان - شاه - امپراتور

شاه واژه‌ای کهن است که در دیگر زبانهای ایرانی نیز به همین گونه گفته و نوشته می‌شود. این واژه در زبان پهلوی نیز شاه بوده‌است. این واژه زبان کهنتر پارسی باستان و اوستایی به گونه xšathra بوده‌است که با گذشت زمان به ریخت ساده‌تر ما در زبان پارسی کنونی در آمده‌است. ریشه این واژه شاید از ستاک اوستایی _xši به معنای فرمانروایی گرفته شده باشد. نظریهٔ دیگر این است که برگرفته از واژهٔ «آشا» در ادبیات کهن (پهلوی و پارسی باستان و در خطوط دین دبیر) به معنی راه راست (یعنی کسی که به راه راست می‌رود) باشد. شاهنش

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
خسرو-پرویز حکومت ساسانیان

خسرو پرویز ساسانی - از محاکمه تا اعدام

در شاهنامه ی فردوسی [ چاپ مسکو، صص ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۹ ]، تاریخ طبری، تاریخ بلعمی، ایران در زمان ساسانیان از آرتور کریستین سن، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام از احمد تفضلی، تاریخ مردم ایران از عبدالحسین زرین کوب و برخی دیگر آثار، درباره ی عاقبت خسرو پرویز ساسانی (۵۹۰ تا ۶۲۸ میلادی )، همسرش شیرین و به تخت نشتن شیرویه جای پدر چنین آمده است که بسیار عبرت انگیز است: خسرو پرویز چنان دلداده ی همسر ﻣﺴﯿﺤﯽ و ارمنی اش، ﺷﯿﺮﯾﻦ ﺑﻮﺩ ﮐﻪ سرانجام ﺩﺭ ﺻﺪﺩ برﺁﻣﺪ تا ﺑﻪ ﺟﺎﯼ ﭘﺴﺮ ﺑﺰﺭﮒ ﺧﻮﯾﺶ ﺷﯿﺮﻭﯾﻪ، ﻣﻌﺮﻭﻑ ﺑﻪ ﻗﺒﺎﺩ ﺩﻭﻡ ﮐﻪ ﺍﺯ ﻣﺮﯾ

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ-ﻓﺮﺍﻓﺮ- آثار باستانی و ارزش های تاریخی

دروازه (ﻓﺮﺍﻓﺮ) ﻣﯿﻨﺎﻣﻨﺪش

ﺩﯾﻮﺍﺭ ﺗﺮﮎ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺁﺟﺮﯼ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭘﻬﻨﺎﯼ ﺩﺷﺖ ﮐﻮﯾﺮ ﻫﺰﺍﺭ ﻭ ﺍﻧﺪﯼ ﺳﺎﻝ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺳﮑﻮﺕ ﺑﻪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ ﺑﺎﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﭘﺮﺷﮑﻮﻩ ﺳﺮﺯﻣﯿﻨﺶ ﺭﺍ ﺣﻔﻆ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺗﺎ ﺗﺮﮎ ﻭ ﻣﻐﻮﻝ ﻭ ﺗﺎﺯﯼ ﻧﺘﻮﺍﻧﻨﺪ ﻓﺘﺤﺶ ﮐﻨﻨﺪ ... ﺑﻨﺎﯾﯽ ﺑﺎﺷﮑﻮﻩ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﺍﯾﺴﺎﺗﯿﺲ (ﯾﺰﺩ ) ﮐﻪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﯼ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﻋﺒﻮﺭ ﻣﺮﺩﻣﺎﻧﯽ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺯ ﺳﻼﻟﻪ ﻣﻦ ﻭ ﺗﻮ ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺗﺎﺭﯾﺦ . ﻓﺮﺍﻓﺮ ﺷﻬﺮﯼ ﺑﻮﺩﻩ ﭘﺮﺭﻭﻧﻖ ﮐﻪ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ ﺍﺯ ﺍﺳﻼﻡ ﺩﺭﻭﺍﺯﻩ ﺍﺵ ﮔﺎﻣﻬﺎﯼ ﺩﻭﺳﺖ ﺭﺍ ﺩﺭﻭﺩ ﻣﯿﺪﺍﺩﻩ ﺑﻪ ﺳﻮﯼ ﺍﯾﺴﺎﺗﯿﺲ ﻭ ﺩﺷﻤﻨﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﺪﺭﻭﺩ ﻣﯿﮕﻔﺘﻪ ﺧﺎﺭﺝ ﺍﺯ ﺣﺮﯾﻢ ﻣﻬﺮ ﺧﺎﻭﺭﯼ . ﺭﻭﺡ ﭘﺎﺭﺳﯽ ﺩﺭ ﺧﺎﮐﻬﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺟﺴﻢ ﻭ ﺗﻦ ﭘﯿﺸﯿﻨﯿﺎﻥ ﻣﺎ ﺁﺟﺮ ﺑﻪ ﺁﺟﺮ ﻭ ﺧﺸﺖ ﺑﻪ ﺧﺸﺖ ﺭﻭﯼ ﻫﻢ ﺭﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﺩﺭ

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
رستم-و-اسفندیار آثار باستانی و ارزش های تاریخی

تحلیل کهن الگویی داستان رستم و اسفندیار

نوع مقاله: علمی- پژوهشی نویسندگان دکتر سید مجتبی میرمیران۱ ؛ انوش مرادی ۲ چکیده یکی از رویکردهای مهم نقد و بررسی آثار ادبی، نقد کهن‏الگویی یا اسطوره‏شناختی است که آن خود یکی از متفرعات نقد روان‏شناسی‏ ژرفانگر به‏شمار می‏آید. ‌این نوع رویکرد که بر پایه اندیشه روان‏پزشک سوئیسی، کارل گوستاو یونگ تکوین یافته، به بررسی و تحلیل عناصر ساختاری اسطوره که در روان ناخودآگاه جمعی حضور دارند، می‏پردازد. در نظر یونگ ‌این عناصر نوعی تجربه همگانی است که به گونه‏ای در همه نسل‏ها تکرار می‏شود، و از راه قرار گرفتن

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
شب-یلدا آثار باستانی و ارزش های تاریخی

شب یلدا ،با شعری از حضرت حافظ

بر سر آنم که گر ز دست برآید دست به کاری زنم که غصه سر آید بگذرد این روزگار تلخ تر از زهر بار دگر روزگار چون شکر آید بلبل عاشق تو عمر خواه که آخر باغ شود سبز و شاخ گل به بر آید صبر و ظفر هر دو دوستان قدیمند بر اثر صبر نوبت ظفر آید صالح و طالح متاع خویش نمایند تا چه قبول افتد و چه در نظر آید خلوت دل نیست جای صحبت اضداد دیو چو بیرون رود فرشته درآید بر در ارباب بی‌مروت دنیا چند نشینی که خواجه کی به درآید صحبت حکام ظلمت شب یلداست نور ز خورشید خواه بو که برآید غفلت حافظ در این سراچه عجب نیست هر که به

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
اوستیا آثار باستانی و ارزش های تاریخی

اوستیا بهشت ایران و ایرانیان ،دور مانده از مام میهن

"اوستیا" ﺍﯾﺮﻧﯽﻫﺎ، ﺁﺳﯽﻫﺎ ﯾﺎ ﺁﺱﻫﺎ ﮔﺮﻭﻫﯽ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺗﺒﺎﺭ ﻭ ﺍﺯ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺁﺭﯾﺎﯾﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﻣﻨﻄﻘﻪ ﻗﻔﻘﺎﺯ ﺳﮑﻮﻧﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ . ﺍﯾﺮﻧﯽﻫﺎ ﯾﺎ ﺁﺳﯽﻫﺎ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﻭﺳﺘﯿﺎﯼ ﺷﻤﺎﻟﯽ ( ﺭﻭﺳﯿﻪ) ﻭ ﺍﻭﺳﺘﯿﺎﯼ ﺟﻨﻮﺑﯽ (ﮔﺮﺟﺴﺘﺎﻥ ) ﺯﻧﺪﮔﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ « ﺍﯾﺮﻥ» ﯾﺎ « ﺍﯾﺮَﺗّﻪ» میﺧﻮﺍﻧﻨﺪﻭ ﺳﺮﺯﻣﯿﻦ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ «ﺍﯾﺮﺳﺘﻮﻥ» ﻣﯽﻧﺎﻣﻨﺪ. « ﺍﯾﺮ» ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﻭ ﺁﺭﯾﺎﯾﯽ ﻭ - ﺗﻪ ﭘﺴﻮﻧﺪ ﺟﻤﻊ ﺩﺭ ﺯﺑﺎﻥﻫﺎﯼ ﺳﻐﺪﯼ، ﺁﺳﯽ ﻭ ﯾﻐﻨﺎﺑﯽ ﺍﺳﺖ. ﺑﻪ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮﺍﻥ ﺍﻭﺳﺘﯽﻫﺎ ﺍﺯ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪﮔﺎﻥ ﺍﻗﻮﺍﻡ ﺁﺭﯾﺎﯾﯽ ﻭ ﺍﯾﺮﺍﻧﯽ ﺗﺒﺎﺭ « ﺳﮑﺎ» ﯾﺎ « ﺳﺮﻣﺘﯽ» ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺳﮑﺎﻫﺎ ﯾﺎ ﺳﺮﻣﺘﯿﺎﻥ ﻫﻤﺎﻥ ﻗﻮﻣﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺩﺭ شاهنامه و

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
111142-236x157-1 حکومت هخامنشیان

تاریخچه (دست اگر از تن بیفتد جنگ با دندان کنیم)

در ادبیاب پارسی یک قطعه ادبی کهن وجود دارد : "دست اگر از تن بیفتد جنگ با دندان کنیم." این قطعه ادبی ریشه ای بس کهن دارد و مربوط میشود به عهد هخامنشیان و دلاوری سردار نامی ایران آریوبرزن که نسل به نسل پس از هخامنشیان در دل ایرانیان غیور نقل شده و امروزه نیز جایگاه خود را در ادب پارسی دارد. جریان این بند از آن قرار است که: پس از حمله اسکندر وقتی در منطقه دربند پارس جنگ میان سپاه اسکندر و سپاه آریوبرزن درگرفت پس از تنش زیاد و دلاوری آریوبرزن عرصه بر این سردار تنگ گشته و یک دست وی در نبرد قطع میشود

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
ساختمان-صندوق-بانک-ملی-ایران حکومت پهلوی

معماری هخامنشیان در معماری مدرن - رضا شاه

با روی کار آمدن رضاشاه و نیاز به راه‌اندازی نهادهای مدرن مانند بانک‌ها، دادگستری، اداره‌های دولتی و مانند آن‌ها گونه‌ای نوین از معماری پدیدار شد. بر پایه این گونه از معماری ساختار و سازه ساختمان بر پایه معماری مدرن طراحی شده اما در تزئینات و نماسازی‌هایش از معماری ایران باستان و به ویژه تخت جمشید بهره گرفته شده‌است. کاخ شهربانی، ساختمان صندوق بانک ملی ایران و ساختمان دبیرستان انوشیروان دادگر نمونه‌های برجسته‌ای برای این گونه معماری هستند. نما، سرستون‌ها، سنگتراشی‌ها و نقش سربازان هخامنشی و سنگ ن

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
تندیس-خسرو-انوشیروان-دادگر-کاخ-دادگستری حکومت ساسانیان

دوره فرمانروایی انوشیروان

دوره فرمانروایی انوشیروان ، درخشانترین دوره سلسله ساسانیان بوده است . زمانی که او به قدرت رسید، با آشوبی که نهضت به انحراف کشیده شده مزدکیان تمام کشور را به هرج و مرج کشانیده بود ، روبرو شد . او این آشوب را فرو نشاند و کشور را به دوران ثبات نزدیک کرد تا هم بنیاد سامانیان را دوباره مستحکم کند و هم امپراطوری روم را که قصد داشت از این اغتشاش بوجود آمده سوء استفاده کرده و به خاک ایران تعرض کند ، از میان برد . پس از این دوره دست به یک انقلاب درونی زد و قدرت اشراف و موبدان را محدود کرد تا حکومت ، دچار

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله
پادگان-خجند کوروش بزرگ (کوروش شناسی)

پادگان خُجَند (خجند)

مرزبان شمال شرقی ایران در دو هزار و ۵۴۷ سال پیشکرونیکلر های اروپایی دستورِ سال ۵۳۴ پیش از میلاد کوروش بزرگ (بنیادگذار ایران) به ایجاد یک پادگان مرزبانی در کنار «سیردریا» به منظور جلوگیری از عبور طایفه «ماساگاتا» از این رودخانه (رود سیحون ـ آراکزس ـ سیردریا) و هجوم به منطقه ایرانی «فرارود» را در صدر رویدادهای «هشتم دسامبر» درج کرده و نوشته اند که محل این پادگان که بعدا شهر خجند در کنار آن ساخته شد کوروشکده (بر وزن دانشکده) نامیده می شد. به رغم ایجاد این پادگان، کوروش مجبور شد در سال ۵۲۹ پیش از می

شمشاد امیری خراسانی پژوهشگر تاریخ · 10 سال پیش
مطالعه مقاله